دو قرن سكوت ؟ ! خوانندهء عزيز از آنچه در بخش سوم اين كتاب خواند - هر چند به اختصار برگزار شده است - يك مطلب كاملًا دستگيرش مىشود و آن اينكه عكس العمل ايرانيان در برابر اسلام فوق العاده نجيبانه و سپاسگزارانه بوده و از يك نوع توافق طبيعى ميان روح اسلامى و كالبد ايرانى حكايت مىكند . اسلام براى ايران و ايرانى در حكم غذاى مطبوعى بوده كه به حلق گرسنه‌اى فرو رود ، يا آب گوارايى كه به كام تشنه‌اى ريخته شود . طبيعت ايرانى مخصوصاً با شرايط زمانى ومكانى و اجتماعى ايران قبل از اسلام ، اين خوراك مطبوع را به خود جذب كرده و از آن نيرو و حيات گرفته است و نيرو و حيات خود را صرف خدمت به آن كرده است . چنان كه مىدانيم از سال 41 هجرى تا 132 يعنى نزديك يك قرن امويان بر جهان اسلام حكومت راندند . امويان اصلى را كه اسلام ميرانده بود ( يعنى امتيازات قومى و نژادى ) كم و بيش زنده كردند ، ميان عرب و غيرعرب - بالخصوص ايرانى - تبعيض قائل مىشدند ، سياستشان سياست نژادى بود . امويان حساسيت خاصى عليه ايرانيان داشتند كه با ساير نژادهاى غيرعرب مثلًا قبطيها نداشتند . علت اصلى اين حساسيت تمايل نسبى ايرانيان نسبت به علويين خصوصاً شخص على عليه السلام بود . نقطهء حساس سياست اموى جنبهء ضدعلوى