حاصل كار و مكتسبات فردى و اجتماعى آنها بوده و شما نيزاى مسلمانان مشمول همين قانون هستيد : تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ « 1 » . و بالأخره سرنوشت شما انسانها در گرو تلاش و كوششى است كه براى تعالى به سوى پروردگارتان - كه مظهر اعلاى حق و عدالت و خلاق نيكيها و زيباييهاست - مىكنيد و مسلّماً پس از تلاش است كه به ديدار او نايل مىشويد : يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ « 2 » . ملتهاى اسلامى گوناگونى كه اينهمه از هم جدايند ، به لحاظ داعيه و جهان بينى تحت تعليم و تلقين چنين آموزشهايى هستند و اين خود ، فرهنگ مشترك اين مردم را مىسازد و همين فرهنگ اسلامى و توحيدى براى آنها قهرمانان و شهدايى تربيت كرده و خاطره‌ها و حماسه‌هايى به جا گزارده است كه مجموعاً در بافت وجدان مشترك و اسلامى آنها نقشى مهم دارد . در قرن اول هجرى ، اصول و داعيه‌هاى توحيدى و اسلامى آنچنان آشكار و روشن به مردم ابلاغ گرديد كه تمام مردم متمدن آن روزگار با جان و وجدان خويش پذيراى آنها شدند و به زودى يك ملت مشترك يا « بين الملل اسلامى » به وجود آمد . ولى اين وحدت به زودى به تفرقه بدل شد ، چرا كه سررشته داران آن زمان نخواستند يا نتوانستند مفاهيم واقعى داعيه‌هاى اسلامى را درك كنند . از « بين الملل اسلامى » به عنوان يك امپراطورى و خلافت عربى برداشت شد و اين مخالف صريح اصول اسلامى بود . به همين جهت ، وحدت به دست آمده به زودى شكست خورد و به دنبال آن تحولات و ضعفها و انحرافات ديگرى پديد آمد ، تا آنكه مسلمين به تدريج به خواب رفتند . همزمان با اين خواب ، غرب مسيحى بيدار مىشد . با استفاده‌هاى سرشار از سنتهاى اجتماعى و فرهنگى و علمى اسلامى ، غرب تمدن خود را بنا نهاد ؛ تمدنى كه صرف نظر از استفاده‌هاى علمى از سنتهاى اسلامى ، از مايه‌هاى دنياپرستانه و ثروت و تجاوز و حكومت دنيا نشأت مىگرفت . از چندين قرن پيش ، دنياى اسلام مورد هجوم و بهره كشى دشمنان غربى قرار گرفت ؛ نخست به هستى فرهنگى و اخلاقى و مذهبى آنها دستبرد زد و

--> ( 1 ) . بقره / 134 . ( 2 ) . انشقاق / 6 .