هشام بن عبد الملك ، اسحق بن يزيد ناقل اختيارنامه ، محمد بن جهم برمكى ، هشام بن القاسم ، موسى بن عيسى الكردى ، زادوية بن شاهويه اصفهانى ، محمد بن بهرام بن مطيار اصفهانى ، بهرام بن مردانشاه ، عمرو بن الفرخان « 1 » ، سلم متصدى بيت الحكمه « 2 » ، صالح بن عبد الرحمن نويسندهء حجاج و ناقل دفاتر دولتى از عربى به فارسى « 3 » ، عبد اللَّه بن على ناقل برخى كتب هندى ( كه قبلًا به فارسى ترجمه شده بود ) از فارسى به عربى « 4 » اكنون دربارهء فلاسفهء ايرانى اسلامى بحث كنيم . سهم ايرانيان در فلسفهء اسلامى از هر رشتهء ديگر بيشتر است . در اينجا لازم مىدانيم كارى را كه تاكنون نديده‌ايم كسى انجام داده باشد ، انجام دهيم و آن اين كه « طبقات فلاسفهء اسلامى » را از آغاز تا كنون مشخص سازيم ، يعنى همان كارى كه تقريباً دربارهء فقهاى شيعه انجام داديم . اين كار هر چند كار آسانى نيست ، ولى اين بنده نظر به علاقه‌اى كه به سير فلسفه در اسلام دارد روى اين موضوع كارهايى كرده است ، هر چند هنوز آن را ناتمام مىداند . تحقيق در سير فلسفه در اسلام بدون شناخت طبقات فلاسفه از نظر زمانى ميسر نيست . ما در اينجا به‌طور مختصر اين طبقات را كه بر حسب استاد و شاگردى است ذكر مىكنيم ؛ يعنى آنان كه در يك طبقه قرار مىگيرند يا واقعاً از اساتيد طبقهء بعدى و شاگردان طبقهء قبل هستند و يا همزمان آنها مىباشند . مقصود ما در اين طبقه بندى از فلاسفهء اسلامى ، فلاسفهء دورهء اسلامى است كه در جوّ اسلامى و محيط اسلامى فعاليت داشته‌اند ، و البته افرادى - مخصوصاً در دوره‌هاى اوليه - احياناً يافت مىشوند كه مسلمان نيستند ، يهودى و يا مسيحى مىباشند و يا - لااقل به عقيدهء بعضى - ملحد مىباشند . ما پس از ذكر همهء طبقات از آغاز تا زمان خودمان ، به برخى نتيجه گيرىها مىپردازيم .

--> ( 1 ) . همان ، ص 356 . ( 2 ) . همان ، ص 180 . ابن النديم از اين شخص به عنوان صاحب بيت الحكمه ياد مىكند . ( 3 ) . همان ، ص 352 . ( 4 ) . همان ، ص 435 .