مىدانست به عده‌اى و از آن جمله دو پسرش عطاء بن ابى الاسود و ابا حرب بن ابى الاسود و يحيى بن يعمر و ميمون اقرن و يحيى بن نعمان و عنبسة الفيل آموخت . گويند اصمعى عرب و ابوعبيدهء ايرانى دو اديب معروف اسلامى ، شاگردان عطاء پسر ابوالاسود بوده‌اند . در طبقهء بعد از اين طبقه افرادى ديگر از قبيل ابواسحاق حضرمى و عيسى ثقفى و ابوعمرو بن العلاء - كه مردى شيعى و از قرّاء سبعه و بسيار جليل القدر است - قرار گرفته‌اند . ابو عمرو بن العلاء مردى لغوى و عارف به زبان و ادبيات و مخصوصاً اشعار عرب بود ؛ از كمال تقوا ، در ماه مبارك رمضان هرگز شعر نمىخواند ؛ در سفر حج نوشته‌هاى خود را از آن رو كه متضمن اشعار عرب جاهلى بود از بين برد . اصمعى ، يونس بن حبيب نحوى ، ابوعبيده ، سعدان بن مبارك نزد وى شاگردى كرده‌اند « 1 » خليل بن احمد عروضى كه از مجتهدان و صاحبنظران درجه اول نحو است و مردى شيعى است و از نوابغ به شمار مىرود ، در طبقهء بعد اين طبقه قرار گرفته است . سيبويه معروف ، صاحب الكتاب شاگرد خليل بوده است و اخفش معروف نزد سيبويه و خليل تحصيل كرده است . از اين به بعد نحويين به دو نحلهء كوفيين و بصريين تقسيم مىشوند . كسايى معروف و شاگردش فراء و ابوالعباس ثعلب شاگرد فراء و ابن الانبارى شاگرد ابوالعباس ثعلب ، از نحلهء كوفى بوده‌اند و اما سيبويه و اخفش و مازنى و مبرد و زجاج و ابوعلى فارسى و ابن جنى و عبد القادر جرجانى كه به ترتيب استاد و شاگرد بوده‌اند ، از نحلهء بصرى به شمار مىروند . از اينها كه برشمرديم ، عده‌اى ايرانىاند : 1 . يونس بن حبيب ، متوفّى در سال 183 . ابن النديم مىگويد اعجمى الاصل است « 2 » . كتابى به نام معانى القرآن الكريم تأليف كرده است . گويند ازدواج نكرد و عمر هشتاد و هفت سالهء خود را وقف علم و دانش كرد . 2 . ابوعبيده معمر بن المثنىمتوفّى در 210 . به گفتهء ابن النديم ، ابوعبيده نيز

--> ( 1 ) . ريحانة الادب ، ج 2 / ص 213 . ( 2 ) . الفهرست ، ص 69 .