غبار نعلين او را پاك مىكرد . بحرالعلوم در سال 1154 يا 1155 متولد شده و در سال 1212 درگذشته است . 31 . شيخ جعفر كاشف الغطاء . شاگرد وحيد بهبهانى و شاگرد او سيدمهدى بحرالعلوم بوده است . او عرب است و فقيه فوق العاده ماهرى است . كتاب معروف او در فقه به نام كشف الغطاء است . در نجف مىزيسته و شاگردان زيادى تربيت كرده است . سيدجواد صاحب مفتاح الكرامه و شيخ محمدحسن صاحب جواهرالكلام از جمله شاگردان اويند . چهار پسر داشته كه هر چهار از فقها بوده‌اند . كاشف الغطاء معاصر فتحعلى شاه است . در مقدمهء كشف الغطاء او را مدح كرده و در سال 1228 درگذشته است . كاشف الغطاء در فقه نظريات دقيق و عميق داشته و از او به عظمت ياد مىشود . 32 . شيخ محمدحسن‌صاحب كتاب جواهرالكلام كه شرح شرايع محقق است و مىتوان آن را دائرة المعارف فقه شيعه خواند . اكنون هيچ فقيهى خود را از جواهر بى نياز نمىداند . اين كتاب مكرر چاپ سنگى شده است و اخيراً با چاپ حروفى در قطع وزيرى مشغول چاپش هستند و در حدود پنجاه جلد 400 صفحه‌اى يعنى در حدود بيست هزار صفحه خواهد شد . كتاب جواهر عظيمترين كتاب فقهى مسلمين است و با توجه به اينكه هر سطر اين كتاب مطلب علمى است و مطالعهء يك صفحهء آن وقت و دقت زياد مىخواهد ، مىتوان حدس زد كه تأليف اين كتاب بيست هزار صفحه‌اى چقدر نيرو برده است . سى سال تمام يكسره كار كرد تا چنين اثر عظيمى به وجود آورد . اين كتاب مظهر نبوغ و همت و استقامت و عشق و ايمان يك انسان به كار خويشتن است . صاحب جواهر شاگرد كاشف الغطاء و شاگرد شاگرد او سيدجواد صاحب مفتاح الكرامه است و خود در نجف حوزهء عظيمى داشته و شاگردان زيادى تربيت كرده است . صاحب جواهر عرب است . در زمان خود مرجعيت عامه يافت و در سال 1266 كه اوايل جلوس ناصرالدين شاه در ايران بود درگذشت . 33 . شيخ مرتضى انصارى . نسبش به جابر بن عبد اللَّه انصارى از صحابهء بزرگوار رسول خدا مىرسد . در دزفول متولد شده و تا بيست سالگى نزد پدر خود تحصيل كرده و آنگاه همراه پدر به عتبات رفته است . علماى وقت كه نبوغ خارق العادهء او را مشاهده كردند ، از پدر خواستند كه او را نبرد . او در عراق چهار سال توقف كرد و از محضر اساتيد بزرگ استفاده كرد . آنگاه در اثر يك سلسله حوادث ناگوار به وطن