اعاشهء خاندانش مىرفت و صبح به تدريس مىنشست . مدتى در بعلبك به پنج مذهب ( جعفرى ، حنفى ، شافعى ، مالكى ، حنبلى ) تدريس مىكرده است . شهيد تأليفات زيادى دارد . معروفترين تأليف او در فقه شرح لمعهء شهيد اول و ديگر مسالك الافهام است كه شرح شرايع محقق حلى است . شهيد ثانى نزد محقق كركى ( قبل از آنكه محقق به ايران بيايد ) تحصيل كرده است . شهيد ثانى به ايران نيامد . صاحب معالم كه از معاريف علماى شيعه است فرزند شهيد ثانى است . 23 . احمد بن محمد اردبيلى ، معروف به مقدس اردبيلى . ضرب المثل زهد و تقواست و در عين حال از محققان فقهاى شيعه است . محقق اردبيلى در نجف سكنى گزيد . معاصر صفويه است . گويند شاه عباس اصرار داشت كه به اصفهان بيايد ، حاضر نشد . شاه عباس خيلى مايل بود كه مقدس اردبيلى خدمتى به او ارجاع كند تا اينكه اتفاق افتاد كه شخصى به علت تقصيرى از ايران فرار كرد و در نجف از مقدس اردبيلى خواست كه نزد شاه عباس شفاعت كند . مقدس نامه‌اى به شاه عباس نوشت به اين مضمون : « بانى ملك عاريت عباس بداند : اگرچه اين مرد اول ظالم بود ، اكنون مظلوم مىنمايد . چنانچه از تقصير او بگذرى « شايد » كه حق سبحانه از « پاره‌اى » تقصيرات تو بگذرد . بندهء شاه ولايت ، احمد اردبيلى . » شاه عباس نوشت : « به عرض مىرساند : عباس خدماتى كه فرموده بوديد به جان منت داشته ، به تقديم رسانيد . اميد كه اين محب را از دعاى خير فراموش نفرماييد . كلب آستان على ، عباس . » « 1 » امتناع مقدس اردبيلى از آمدن به اصفهان سبب شد كه حوزهء نجف به عنوان مركزى ديگر در مقابل حوزهء اصفهان احيا شود ، همچنانكه امتناع شهيد ثانى و پسرش شيخ حسن صاحب معالم و دخترزاده‌اش سيد محمد صاحب مدارك از مهاجرت از جبل عامل به ايران سبب شد كه حوزهء شام و جبل عامل همچنان ادامه يابد و منقرض نگردد . صاحب معالم و صاحب مدارك براى اين كه دچار محظور و

--> ( 1 ) . اين داستان هر چند در مآخذ معتبر نقل شده ولى با توجه به سال فوت محقق اردبيلى و جلوس شاه عباس قابل خدشه و نيازمند به تحقيق است .