درگذشته است . علامهء حلى در مقدمهء تذكرة الفقهاء و در مقدمهء كتاب قواعد از فرزندش به تجليل ياد كرده است و در آخر قواعد آرزو كرده كه پسر بعد از پدر كارهاى ناتمام او را تمام كند . فخرالمحققين كتابى دارد به نام ايضاح الفوائد فى شرح مشكلات القواعد . آراء فخرالمحققين در كتاب ايضاح ، در كتب فقهيه مورد توجه است . 17 . محمد بن مكى ، معروف به شهيد اول . شاگرد فخرالمحققين و از اعاظم فقهاى شيعه است . در رديف محقق حلى و علامهء حلى است . اهل جبل عامل است كه منطقه‌اى است در جنوب لبنان و از قديمترين مراكز تشيع است و هم اكنون نيز يك مركز شيعى است . شهيد اول در سال 734 متولد شده و در 786 به فتواى يك فقيه مالكى مذهب و تأييد يك فقيه شافعى مذهب شهيد شده است . او شاگرد شاگردان علامهء حلى و از آن جمله فخرالمحققين بوده است . كتابهاى معروف شهيد اول در فقه عبارت است از : اللمعه كه در مدت كوتاهى در همان زندانى كه منجر به شهادتش شد تأليف كرده است « 1 » و عجيب اين است كه اين كتاب شريف را در دو قرن بعد فقيهى بزرگ شرح كرد كه او سرنوشتى مانند مؤلف پيدا كرد ، يعنى شهيد شد و « شهيد ثانى » لقب گرفت . شرح لمعه تأليف شهيد ثانى است كه همواره از كتب درسى طلاب بوده و هست . كتابهاى ديگر شهيد اول عبارت است از : دروس ، ذكرى ، بيان ، الفيه ، قواعد . همهء كتب او از نفايس آثار فقهى است . كتب شهيد اول نيز مانند كتب محقق و علامهء حلى در عصرهاى بعد ، از طرف فقها شرحها و حاشيه‌هاى زياد خورده است . در ميان فقهاى شيعه ، كتابهاى سه شخصيت فوق الذكر يعنى محقق حلى ، علامهء حلى ، شهيد اول - كه در قرن هفتم و هشتم مىزيسته‌اند - به صورت متون فقهى درآمده و ديگران بر آنها شرح و حاشيه نوشته‌اند و كسى ديگر نمىبينيم كه چنين عنايتى به آثار او شده باشد . فقط در يك قرن گذشته دو كتاب از كتابهاى شيخ مرتضى انصارى - كه در حدود صد و سيزده سال از وفاتش مىگذرد - چنين وضعى به خود گرفته است . خاندان شهيد اول خاندان علم و فضل و فقه بوده‌اند و نسلهاى متوالى اين

--> ( 1 ) . گويند براى امير على بن مؤيد ، امير سربداريان خراسان .