محقق حلّى در مقدمهء معتبر مىگويد : « نظر به اينكه فقهاى ما ( رضوان اللَّه عليهم ) زيادند و تأليفات فراوان دارند و نقل اقوال همهء آنها غيرمقدور است ، من به سخن مشهورين به فضل و تحقيق و حسن انتخاب اكتفا كرده‌ام و از كتب اين فضلا به آنچه اجتهاد آنها در كتابها هويداست و مورد اعتماد خودشان بوده است اكتفا كرده‌ام . از جمله كسانى كه نقل مىكنم ( از قدماى زمان ائمه ) حسن بن محبوب ، احمد بن ابى نصر بزنطى ، حسين بن سعيد ( اهوازى ) ، فضل بن شاذان ( نيشابورى ) ، يونس بن عبد الرحمن ، و از متأخران محمد بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) و محمد بن يعقوب كلينى ، و از اصحاب فتوا على بن بابويه قمى ، اسكافى ، ابن ابى عقيل ، شيخ مفيد ، سيد مرتضى علم الهدى ، شيخ طوسى است . . . » محقق با آنكه گروه اول را اهل نظر و اجتهاد و انتخاب مىداند ، آنها را به نام اصحاب فتوا ياد نمىكند ، زيرا كتب آنها در عين اين كه خلاصهء اجتهادشان بوده است به صورت كتاب حديث و نقل بوده است نه به صورت فتوا . اينك ما بحث خود را از مفتيان اولى كه در زمان غيبت صغرى بوده‌اند آغاز مىكنيم : 1 . على بن بابويه قمىمتوفّى در سال 329 ، مدفون در قم . پدر شيخ محمد بن على بن بابويه معروف به شيخ صدوق است كه در نزديكى شهر رى مدفون است . پسر ، محدث است و پدر فقيه و صاحب فتوا . معمولًا اين پدر و پسر به عنوان « صدوقيْن » ياد مىشوند . 2 . يكى ديگر از فقهاى بنام و معروف آن زمان كه معاصر با على بن بابويه قمى است بلكه اندكى بر او تقدم زمانى دارد ، عياشى سمرقندى صاحب تفسير معروف است . او مردى جامع بوده است . گر چه شهرتش به تفسير است ، او را از فقها شمرده‌اند . كتب زيادى در علوم مختلف و از آن جمله در فقه دارد . ابن النديم در الفهرست مىگويد : كتب او در خراسان رواج فراوان دارد . در عين حال ما تاكنون نديده‌ايم كه در فقه آراء او نقل شده باشد ؛ شايد كتب فقهى او از بين رفته است . عياشى ابتدا سنى بود و بعد شيعه شد . ثروت فراوانى از پدر به او ارث رسيد و او همهء آنها را خرج جمع آورى و نسخه بردارى كتب و تعليم و تعلم و تربيت شاگرد كرد . بعضى جعفر بن قولويه را كه استاد شيخ مفيد بوده است ( در فقه ) همدورهء