علماى شيعه مانند نجاشى در الفهرست او را اول مصنف شيعه دانسته‌اند « 1 » بعد از ابورافع ، سلمان فارسى كتابت حديث كرده است . اثر سلمان فارسى دربارهء شرح و توضيح حديث جاثليق رومى بوده است كه بعد از وفات رسول اكرم به مدينه براى تحقيق آمد « 2 » پس از سلمان نام عدهء ديگر از قبيل ابوذر غفارى و اصبغ بن نباته و ديگران برده مىشود . سليم بن قيس از صحابهء اميرالمؤمنين تأليفى دارد كه اخيراً به طبع رسيده است « 3 » در طبقهء بعد كتابى كه از شيعه باقى مانده و طبقه به طبقه روايت شده است صحيفهء سجاديه است . وفات امام سجاد در اواخر قرن اول است و اين اثر جاويد كه به نام « زبور آل محمد » معروف شده است ، از نيمهء دوم قرن اول به صورت مكتوب دست به دست نقل و روايت شده است . نيمهء اول قرن دوم يعنى زمان امام باقر و امام صادق عليهما السلام كه تا حدودى براى شيعه آزادى بوده است ، دورهء اوج نقل و روايت و ضبط و كتابت حديث است . نام چهارهزار نفر برده مىشود كه از محضر امام صادق استفاده كرده‌اند . اصحاب امام صادق و امام كاظم عليهما السلام چهارصد كتاب حديثى تأليف كرده‌اند كه به « اصول اربعمأة » معروف است . مؤلفان اين كتابها از مليتهاى مختلفند . در دورهء بعد ، يعنى اواخر قرن سوم و اوايل قرن چهارم تأليف جوامع حديث رايج شد . كتب حديثى كه امروز در ميان شيعه و سنى موجود است همان جوامع است و در اين دوره است كه ايرانيان نبوغ خود و هم اخلاص و صميميت خود را نسبت به اسلام در اين زمينه نشان داده‌اند . بديهى است كه ما نمىتوانيم همهء ايرانيانى كه در طبقات مختلف اهل حديث بوده‌اند ياد كنيم ، زيرا اين كار به تنهايى مستلزم تأليف چند جلد كتاب است . در اينجا معروفترين و معتبرترين كتب حديث شيعه و سنى را نام مىبريم تا معلوم گردد اكثريت قريب به اتفاق نويسندگان جوامع حديث شيعه و سنى ، ايرانى بوده‌اند . بحث

--> ( 1 ) . همان ، ص 280 . ( 2 ) . قسمتهايى از اين حديث در كتاب توحيد صدوق به‌طور متفرق ذكر شده . رجوع شود به آن كتاب ، چاپ مكتبة الصدوق در سال 1387 ، ص 282 و 286 و 316 . ( 3 ) . تأسيس الشيعه ، ص 280 .