كه از آن جمله فرموده است : « علم بياموزيد اگرچه در چين باشد » ، « حكمت گمشدهء مؤمن است ، از هر كه بشنود فرا مىگيرد و اهميت نمىدهد كه كى آن را گفته است » ، « آموختن علم بر هر زن و مرد مسلمان واجب است » ، « از گهواره تا گور دانش بياموزيد » . » « 1 » آقاى دكتر زرين كوب مىنويسد : « توصيه و تشويق مؤكدى كه اسلام در توجه به علم و علما مىكرد از اسباب عمده بود در آشنايى مسلمين با فرهنگ و دانش انسانى . قرآن مكرر مردم را به تفكر و تدبر در احوال كائنات و به تأمل در اسرار آيات دعوت كرده بود ، مكرر به برترى اهل علم و درجات آنها اشاره نموده بود و يك جا شهادت « صاحبان علم » را تالى شهادت خدا و ملائكه خوانده بود كه اين خود به قول امام غزالى در فضيلت و نبالت علم كفايت داشت . بعلاوه بعضى احاديث رسول كه به اسناد مختلف نقل مىشد ، حاكى از بزرگداشت علم و علما بود . و اينهمه با وجود بحث و اختلافى كه در باب اصل احاديث و ماهيت علم مورد توصيه در ميان مىآمد ، از امورى بود كه موجب مزيد رغبت مسلمين به علم و فرهنگ مىشد و آنها را به تأمل و تدبر در احوال و تفحص و تفكر در اسرار كائنات برمىانگيخت . از اينها گذشته پيغمبر خود نيز در عمل ، مسلمين را به آموختن تشويق بسيار مىكرد ، چنان كه بعد از جنگ بدر هركس از اسيران كه فديه نمىتوانست بپردازد ، در صورتى كه به ده تن از اطفال مدينه خط و سواد مىآموخت آزادى مىيافت . همچنين به تشويق وى بود كه زيد بن ثابت زبان عبرى يا سريانى - يا هر دو زبان - را فرا گرفت و اين تشويق و ترغيب سبب مىشد كه صحابه به جستجوى علم رو آورند ، چنان كه عبد اللَّه بن عباس بنا بر مشهور به كتب تورات و انجيل آشنايى پيدا كرد و عبد اللَّه بن عمرو بن عاص نيز به تورات و به قولى نيز به زبان سريانى وقوف پيدا كرده بود . اين تأكيد و تشويق پيغمبر هم علاقهء مسلمين را به علم افزود و هم علما و اهل علم را در نظر آنان بزرگ كرد . » « 2 »

--> ( 1 ) . ترجمهء تاريخ تمدن ، ص 207 . ( 2 ) . كارنامهء اسلام ، ص 17 و 18 .