شاگردان او هركدام در منطقه‌اى از هندوستان به فعاليت پرداختند . يكى از شاگردان وى به نام خواجه نصيرالدين در اود و گجرات و پنجاب اثرات مذهبى و روحانى از خود به يادگار گذارد . شاگرد ديگرش سراج الدين در بنگاله و بهار و آسام تعليمات اسلامى را منتشر ساخت ، و ديگرى به نام برهان الدين در منطقهء دكن و نواحى مركزى هندوستان مردم را ارشاد مىكرد . به‌طور كلى نشر معارف اسلامى در مناطق مختلف هند از حسن عنايت و توجه نظام الدين اولياء و شاگردان و خلفاى وى مىباشد . نظام الدين اولياء در 725 در دهلى ديده از جهان فروبست و در همان جا دفن شد . قبر او اكنون در دهلى مزار مسلمانان است و هر سال يك روز براى وى مجلس يادبود تشكيل مىشود و هزاران مسلمان در آنجا اجتماع مىكنند و از طرف خطبا خطبه‌ها خوانده مىشود . براى تحقيق در حالات خواجه معين الدين چشتى و نظام الدين اولياء به تاريخ فرشته تأليف هندو شاه استرآبادى مراجعه شود . » « 1 » در اينكه ايران اسلامى تأثير عظيمى در مسلمان شدن قارهء هند داشته است ، جاى سخن نيست . اين جريان درست عكس جريانى است كه قبل از اسلام وجود داشت . در بخش دوم خوانديم كه قبل از اسلام دين قارهء هند يعنى بودايى به طرف شرق در حال گسترش بود و قسمتى از ايران تحت تأثير دين هند قرار گرفت . دين بودا از هند به ايران آمد و در قسمتى از ايران پذيرش يافت و قطعاً اگر اسلام ظهور نكرده بود پذيرش بيشترى مىيافت . اما پس از اسلام كه خون تازه‌اى در رگهاى حيات معنوى اين مردم جريان يافت ، كار برعكس شد ؛ ايران هند را تحت تأثير دين خويش قرار داد و دين بودايى را حتى از خود هند عقب راند . زبان فارسى را اسلام به هند برد . اين زبان رواج خود را در هند مديون اسلام است . در قسمتى از تاريخ هند ، اين زبان زبان رسمى هند بوده است . به موازات رواج و رسميت اسلام در هند ، اين زبان رسميت داشته است . در عصر اخير شعرايى از قبيل علامه محمد اقبال پاكستانى تحت تأثير احساسات اسلامى ، زبان فارسى را در قارهء هند تقويت كردند . در حال حاضر

--> ( 1 ) . پايان نوشتهء آقاى عطاردى .