به واسطهء اصول اخلاقى و روحانى دين اسلام بود كه بر پايهء محبت و امانت و عدالت و اخوت و برابرى و مساوات و ساير ملكات فاضله استوار بود ، و اين خصايص موافق طبع و قبول مردم بومى و عادات نياكان آنان بود . لذا مردم اندونزى پس از صدها سال پيروى از دين بودا ، در اندك زمانى از دين جديد استقبال نمودند . . . با پيشرفت اسلام ، مذاهب و فرهنگ برهمايى به مناطق كوهستانى و دهات دورافتادهء مشرق جاوه عقب رانده شد . در اين قبيل اماكن هم عقايد بودايى و شيوايى و معتقدات قديمى اهالى بومى اندونزى بيش از پيش با هم ممزوج و تركيب گرديد ، ولى مذهب اسلام همچنان در پيشرفت بود و هر كجا عرضه مىشد ساير مذاهب را تحت الشعاع خود قرار مىداد . » « 1 » در همان كتاب مىنويسد كه دكتر سوكارنو در نطق خود گفت : « شرافت ، صداقت ، برابرى ، درستى ؛ اين است آنچه اسلام براى مردم اندونزى به ارمغان آورد . » « 2 » در كتاب اسلام ، صراط مستقيم كه به قلم جمعى از دانشمندان كشورهاى مختلف اسلامى تأليف يافته و مجموعاً به فارسى ترجمه شده است ، مقالهء « اسلام در اندونزى » به قلم « ب - ا - حسين جاجاونينگرات » استاد علوم اسلامى دانشكدهء ادبيات اندونزى چنين مىنويسد : « قديمىترين سند تاريخى موجود كه در آن ذكرى از رواج اسلام در اندونزى شده است همانا خاطرات و شرح سفرهاى ماركوپولو است كه بعد از سالها خدمت در دربار قوبلاى قاآن در چين موقع مراجعت به ونيز به سال 692 هجرى در ناحيهء پارلاك ، ساحل شمالى سوماترا توقف و مشاهده كرد كه مردم آن نواحى در اثر تبليغ سوداگران ساراسين به اسلام گرويده‌اند . . . ابن بطوطه متوفّاى 779 هجرى جهانگرد معروف مراكشى در سال 746 هجرى موقع مسافرت به چين از سامودرا ديدن نمود و در آن هنگام سلطان

--> ( 1 ) . همان ، ص 31 و 32 . ( 2 ) . همان ، ص 28 .