بشرى سيطره دارد ، خدمات ايرانيان به اسلام نيز وسيع و گسترده و همه جانبه است و در صحنه‌ها و جبهه‌هاى گوناگون صورت گرفته است . ما در اين مختصر ولو به‌طور اجمال ، در حدود امكانات و اطلاعات خودمان به همهء جوانب و جبهه‌ها اشاره مىكنيم . اولين خدمتى كه بايد از آن نام برد ، خدمت تمدن كهن ايرانى به تمدن جوان اسلامى است . اين تمدن كهن به تمدن جوان و باعظمت اسلامى كمك و خدمت فراوان نمود . هر چند اين مطلب از مقصود اصلى ما كه تشريح خدمات صادقانهء ايرانيان به اسلام است بيرون است ، زيرا مورد استفاده قرارگرفتن يك تمدن كهن براى يك تمدن جديد كه در حال رشد و پاگرفتن است طبيعى و قهرى است ، ولى اين دو مطلب آنچنان به هم پيوسته است كه با ذكر هر يك بدون ديگرى مطلب ناقص به نظر مىرسد . بعلاوه ، عنوان كتاب « خدمات متقابل اسلام و ايران » است ، لهذا ناچاريم به آنچه مربوط به ايران است نيز اشاره كنيم ، اعم از آنكه جزء خدمات ايرانيان مسلمان شمرده شود يا شمرده نشود . خوانندهء اين كتاب وقتى به اينجا مىرسد طبعاً مايل است از اين مطلب هم آگاه گردد . از اينكه بگذريم ، به خدمات ايرانيان مسلمان به اسلام مىرسيم . خدمات ايرانيان مسلمان در جبهه‌هاى مختلف صورت گرفته است : جبههء نشر و تبليغ و دعوت ملتهاى ديگر ، جبههء سربازى و نظامى ، جبههء علم و فرهنگ ، جبههء ذوق و صنعت و هنر . اكنون سخن خود را از خدمات تمدن كهن ايرانى به تمدن جوان اسلامى آغاز مىنماييم . تمدن ايران از ما نخواهيد كه به تفصيل وارد بحث ماهيت تمدن ايرانى و ارزش واقعى آن و تحولاتى كه در آن از دورهء هخامنشى تا دورهء ساسانى رخ داد بشويم ، زيرا اولًا صلاحيت اين بحث را نداريم كه مانند يك متخصص اظهار نظر كنيم ، و ثانياً از موضوع بحث ما خارج است . ما در اينجا با استفاده از مسلّمات تاريخ كه مورد قبول صاحبنظران است و با اتكا و نقل از اهل نظر ، بحث خود را ادامه مىدهيم . بنابراين