مرتضى مطهرى
286
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
جديد به نحو افراط و زيانبارى آثار فرهنگ كهن را مورد بىاعتنايى قرار مىدهند . ايرانيان كه از فرهنگ جديد اسلامى سخت به وجد آمده بودند علاقهاى نسبت به فرهنگ كهن نشان ندادند بلكه در فراموشانيدن آن عمد به كار بردند . از ايرانيان رفتارهايى نظير رفتار عبد اللَّه بن طاهر كه در عين تنفر از تعصب عربى كه مىخواهد خود را به عنوان يك نژاد و يك خون بر مردم تحميل كند ، نسبت به اسلام تعصب ورزيدهاند و اين تعصب را عليه آثار مجوسيت به كاربردهاند ، فراوان ديده مىشود . و اگر مقصود از استدلال به كتابسوزى عبد اللَّه بن طاهر اين است كه چنين كارهايى در جهان سابقه دارد ، احتياجى به چنين استدلالى نيست . جهان شاهد كتابسوزيها بوده و هست . در عصر ما احمد كسروى جشن كتابسوزان داشت . مسيحيان در فاجعهء اندلس و قتل عام مسلمانان هشتاد هزار كتاب را به آتش كشيدند « 1 » . جرجى زيدان مسيحى اعتراف دارد كه صليبيان مسيحى در حمله به شام و فلسطين سه ميليون كتاب را آتش زدند « 2 » . تركان در مصر كتابسوزى كردند « 3 » . سلطان محمود غزنوى در رى كتابسوزى كرد « 4 » . مغول كتابخانهء مرو را آتش زدند « 5 » . زردشتيان در دورهء ساسانى كتابهاى مزدكيه را آتش زدند « 6 » . اسكندر كتب ايرانى را آتش زد « 7 » . روم آثار ارشميدس رياضيدان معروف را طعمهء آتش ساخت « 8 » . بعداً دربارهء آتش سوزى كتابخانهء اسكندريه وسيلهء مسيحيان بحث خواهيم كرد . جرج سارتون در تاريخ علم مىگويد : « پروتاگوراس سوفسطايى يونانى در يكى از كتابهاى خود دربارهء حق و حقيقت بحث كرد و گفت : و اما خدايان ، نمىتوانم بگويم هستند و نمىتوانم
--> ( 1 ) . تاريخ اندلس ، تأليف مرحوم دكتر محمد ابراهيم آيتى و تاريخ تمدن اسلام جرجى زيدان ، ترجمهء فارسى ، ج 3 / ص 65 . ( 2 ) . تاريخ تمدن اسلام ، ج 3 / ص 65 . ( 3 ) . تاريخ تمدن ، ويل دورانت ، ج 11 / ص 224 . ( 4 ) . جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ج 3 / ص 66 . ( 5 ) . ويل دورانت ، تاريخ تمدن ، ج 11 / ص 315 . ( 6 ) . كريستن سن ، ايران در زمان ساسانيان ، ص 385 . ايضاً تمدن ايرانى به قلم جمعى از خاورشناسان . ( 7 ) . الفهرست ابن النديم ، چاپ قاهره ، ص 351 . ( 8 ) . همان ، ص 386 .