مرتضى مطهرى
225
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
اولًا مسلمانان از لحاظ جهتى كه در حين انجام عمل عبادت انتخاب مىكنند يكى باشند ، تفرق و تشتت نداشته باشند ، ثانياً نقطهاى كه براى وحدت انتخاب مىكنند همان جا باشد كه اولين بار در جهان براى پرستش خداى يگانه ساخته شد كه اين خود نوعى احترام به عبادت خداوند يكتاست . عبادت زردشتيان به اقرار خودشان و خود آقاى دكتر معين ، تقديس و تعظيم خود آتش است . چگونه ممكن است تعظيم و تقديس آتش عبادت اهورامزدا محسوب شود ؟ . عبادت در قاموس معارف اسلام مفهوم وسيعى دارد . هر نوع طاعتى كه از طاعت خدا سرچشمه نگيرد ، خواه اطاعت نفس امّاره و يا اطاعت انسانهاى ديگر ، شرك محسوب مىشود . البته اين گونه شركها مراتب ضعيف شرك است و مستلزم خروج از حوزهء اسلام نيست ، ولى اعمالى كه به « قصد انشاء عبادت » و اظهار عبوديت انجام مىگيرد ، يعنى اعمالى كه هيچ مفهوم و معنىاى ندارد جز تقديس و تنزيه كامل طرف و اظهار عبوديت نسبت به او از قبيل ركوع و سجود و قربانى و غيره ، به هيچ وجه براى غير خدا جايز نيست ، نه براى پيغمبر و امام و نه براى فرشته و يا چيز ديگر . اين اعمال اگر براى غير ذات احديت صورت گيرد شرك است ، اعم از اينكه با عقيدهء توحيدى يعنى توحيد در ذات و در صفات و در خالقيت توأم باشد يا نباشد . اين مطلب نيازمند به توضيح است : هر توجه يا خضوع نسبت به چيزى عبادت نيست . خضوع نسبت به چيزى اگر جنبهء تقديس پيدا كند عبادت است . توضيح اينكه اگر اظهار خضوع انسان صرفاً به قصد و عنوان « خود كم بينى » و « خود كم نشان دادن » باشد تواضع و فروتنى است ، و اما اگر اظهار خضوع به قصد و عنوان محترم شمردن ديگرى باشد ، آن تعظيم و تكريم است . هيچيك از تواضع و تعظيم عبادت نيست . فرق تواضع و تعظيم در اين است كه مفهوم و معنى تواضع اعلام كوچكى خود است و مفهوم و معنى تعظيم ، اعلام عظمت و احترام ديگرى است . و اما اگر خضوع انسان در برابر چيزى به عنوان تقديس و تنزيه و اعلام مبرا بودن آن چيز از نقص باشد ، اين عبادت است و براى غير خدا جايز نيست ، چون تنها موجودى كه مبرا از نقص است و شايستهء تقديس است ذات احديت است . تسبيح و تقديس دو گونه است : لفظى و عملى . تسبيح لفظى به اين است كه