« در قرآن به پيدايش شر و مبناى گناه بشر اشاراتى رفته است . آيين مزدايى به اين مسأله پاسخ آسان و اصولى خاصى مىدهد ، بدين معنى كه « شر » را به وجودى در برابر خدا نسبت داده و آن را نيز چون خدا قديم و ازلى معرفى مىكند . بى گفتگو « روح شر » از حيث نيرو و عظمت به پاى خدا نمىرسد و بالأخره در برابر وى با شكست مواجه مىگردد ، با اين حال در برابر خدا چون مانعى پيدا شده و اعمال او را محدود مىسازد . پاسخى كه آيين مزدايى به مسألهء خير و شر مىدهد لااقل اين نتيجه را دارد كه خدا را از مسؤوليت « بديهايى » كه در جهان مىبينيم مبرا مىسازد . » « 1 » دست شما درد نكند ! خداوند سايهء آقاى پ . ژ . دومناشه و آيين مزدايى را از سر خودش و همهء ملكوت اعلى كم و كوتاه نفرمايد ! . اگر آيين مزدايى خدا را از اساس انكار مىكرد ، بهتر او را از مسؤوليت بديهايى كه آقاى پ . ژ . دومناشه مىبيند مبرا مىساخت . آيين مزدايى خواسته ابروى خدا را اصلاح كند چشم خدا را كور كرده است ؛ خواسته است بديها را كه يك سلسله امور اضافى و نسبى و در تحليل نهايى ، عدمى هستند به خدا نسبت ندهد ، خدا را از خدايى در نيمى از مخلوقات معزول كرده است . در آيين مزدايى به عدمى بودن شرور و ضرورى و لاينفك بودن اينها از جهان طبيعت و به فوايد و آثار و حكمتهاى اين به اصطلاح شرور و بديها توجه نشده است و براى رهايى از اشكالى كه دچارش بوده است تيشه را برداشته و ريشه را قطع كرده است . ما در اينجا نمىتوانيم وارد بحث خير و شر بشويم ؛ بحثى است عالى و عميق و دلكش « 2 » ، از ورطه‌هايى است كه « در آن ورطه هزاران كشتى فرو شده و تخته‌اى از آن بر كنار نامده است » ، يكى از آن كشتيها كشتى آيين مزدايى است . شيطان يك نكته كه لازم است اينجا توضيح داده شود اين است : ممكن است برخى

--> ( 1 ) . مزديسنا و ادب پارسى ، ص 25 ، نقل از كتاب تاريخ تمدن ايرانى ، ترجمهء جواد محيى . ( 2 ) . در كتاب عدل الهى مستوفاً دربارهء اين مسأله بحث كرده‌ايم .