منتشر شود . جلد اول مشتمل است بر بخش اول ( اسلام و مسألهء مليت ) و بخش دوم ( خدمات اسلام به ايران ) . جلد دوم مشتمل است بر بخش سوم ( خدمات ايرانيان به اسلام ) . مطالب عمده‌اى كه افزوده شده است ، سه قسمت پشت سر يكديگر است كه از صفحهء 500 تا صفحهء 722 اين كتاب را اشغال كرده است به اين ترتيب : 1 . فقه و فقاهت : در اين قسمت تاريخچهء فقهاى شيعه از عصر غيبت صغرى تا عصر حاضر به‌طور مختصر ( يعنى معرفى يك نمونه در هر نسل ) ذكر شده است ، به طورى كه اگر از زمان خودمان شروع كنيم و به عقب برگرديم يك رابطهء استاد و شاگردى متسلسل و لاينقطع تانيمهء قرن سوم هجرى درمىيابيم . 2 . فلسفه و حكمت : در اين قسمت تاريخچهء فلاسفهء اسلامى به‌طور مختصر بيان شده است ولى نه به صورت معرفى يك نمونه از هر نسل ، بلكه به صورت طبقات فلاسفهء اسلامى . مشاهير و معاريف فلاسفه در هر عصر ، به صورت طبقات ( البته طبقات اساتيد و شاگردان ) معرفى شده‌اند ، كه از ابتدا ( قرن سوم هجرى ) تا زمان ما 33 طبقه تشخيص داده شده‌اند . 3 . عرفان و تصوف : در اين قسمت طبقات عرفا از قرن دوم تا قرن دهم ، نه به صورت نمونه از هر نسل و نه به صورت طبقات مشخص ، بلكه به عنوان چند نمونه از هر قرن معرفى شده‌اند . هدف كلى از همهء اينها نشان دادن استمرار فرهنگى به معنى صحيح و واقعى كلمه در فرهنگ اسلامى است كه در جهان كم نظير و شايد بىنظير است . البته اضافات مختصر ديگر در برخى موارد ديگر هم هست كه قابل ذكر نيست ، همچنانكه اصلاحات عبارتى نيز صورت گرفته است . در چند مورد نيز مطالب جابجا شده است كه البته اهميتى ندارد . از خداوند متعال سعادت و موفقيت عموم برادران مسلمان را مسألت دارم . سىام ربيع الاخر 1397 هجرى قمرى مرتضى مطهرى