مرتضى مطهرى
178
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
آيين بودايى در حدود دو هزار و پانصد سال پيش ، در هندوستان در پاى كوههاى هيماليا در ميان مردمى كه به « ساكياها » معروف بودند ، شاهزادهاى به دنيا آمد و در حدود سى سال در ناز و نعمت بزيست . در خلال آن ايام با علوم زمان خود و بالأخص با تعليمات كتاب مقدس هندوها كه به نام « وداها » معروف است آشنا شد . پس از آن در اثر يك انقلاب روحى مدت هفت سال از تخت و تاج و ناز و نعمت كناره گيرى كرد و به خلوت و انزوا و رياضت و تفكر پرداخت . آن چيزى كه او را رنج مىداد اين بود كه رنج و درد از كجا براى آدميزادگان فرود آمده است و چگونه آدميان مىتوانند زندگى سعادتمندانهاى پيشه سازند . پس از سالها رنج و رياضت و تفكر و خلوت ، عاقبت در زير يك درخت انجير انديشهاى را كشف كرد كه به عقيدهء خود او راز زندگى و سعادت است ، و از آن پس خلوت و انزوا را ترك كرد و منكر رياضت شد و به ارشاد و تعليم خلق پرداخت . آنچه او كشف كرد يك قانون ساده و طبيعى بود و آن اينكه بر جهان قانون پاداش و كيفر حكمفرماست ، از نيكى نيكى و از بدى بدى مىزايد . اين شاهزاده كه به نام « سيداتا » خوانده مىشد و بعدها لقب « بودا » يافت ، پس از كشف اين قانون منكر قربانى و دعا و زارى و پرستش خدايان و تأثير اين اعمال در سرنوشت انسان شد . خدايان را انكار كرد و به قانون ازلى جهان ايمان آورد . كتاب مقدس « ودا » را كه دعوت به قربانى و دعا و غيره كرده و هم انسانها را به حسب اصل آفرينش متفاوت فرض كرده نيز مورد انكار و انتقاد قرار داد . آيين و مسلك بودا بيش از آنكه به يك دين شباهت داشته باشد به يك فلسفه شبيه است ، ولى پيروان او تدريجاً آيين او را به صورت يك آيين مذهبى درآوردند و خود او را كه منكر عبادت و پرستش خدايان بود تا حد يك معبود بالا بردند ، معابد ساختند و مجسمهء بودا را در معابد برپا كردند و گفتههاى او را پس از خودش گرد آورده نام « سه سبد دانش » به آن دادند . بودا در زمان خودش پيروان زياد پيدا كرد . دو ايالت از ايالات هند كه يكى از آنها مقر پادشاهى پدر وى بود به او گرويدند و تدريجاً توسعه يافت . در دورانهاى بعد ، يكى از سلاطين معروف و مقتدر هند به نام « آشوكا » در قرن چهارم قبل از ميلاد