مديد شاهزادگان اشكانى در آنجا پادشاهى كرده‌اند ، ساسانيان سياست خشنى پيش گرفته بودند و به زور شمشير مىخواستند دين زرتشتى را در آنجا رواج دهند . ارمنيان در نتيجهء همين خونريزيها قرنها پايدارى و لجاجت كرده ، نخست در مذهب بت پرستى خود پافشرده و سپس در حدود سال 302 ميلادى اندك اندك بناى گرويدن به دين عيسوى را گذاشتند و طريقهء مخصوصى اختيار كردند كه به كليساى ارمنى معروف است ، و در نتيجهء همين اختلاف مذهبى در تمام دورهء ساسانيان كشمكش بر سر ارمنستان در ميان ايران و روم باقى بود و اين اختلاف نيز نه تنها ايران را در برابر امپراطوران روم و بيزنتيه يا بوزنتيه ( بيزانس ) و رومية الصغرى يا روم غربى و شرقى ضعيف مىكرد ، بلكه كار بيگانگان ديگر و از آن جمله تازيانى را كه به ايران حمله بردند آسان كرد . » « 1 » ايضاً مىگويد : « از كريتر ، موبدان موبد زمان شاپور اول كه پس از او نيز مدتى بر سر كار بوده ، سه كتيبه در نقش رجب و سرمشهد و كعبهء زردشت باقى است و جزئيات اقداماتى را كه به زور شمشير براى انتشار دين زرتشت در نواحى مختلف به كار برده است بيان مىكند . » « 2 » در كتاب تمدن ايرانى ، فصل پنجم دربارهء كتيبهء موبد سابق الذكر چنين مىنويسد : « در سال 1939 ميلادى در نقش رستم ، نزديك تخت جمشيد ، هيئت حفارى بنگاه خاورى شيكاگو در سمت مشرق بنايى كه « كعبهء زرتشت » نام دارد ، كتيبهء طويلى به دست آورد كه در آن موبد « كريتر » شرح مىدهد كه چگونه از 242 تا 293 بعد از ميلاد كم كم رياست روحانيون مذهب زرتشت را اشغال كرده است . يكى از اين كتيبه‌ها حكايت مىكند كه چگونه عده‌اى از مبلغان مذاهب خارجى « 3 » را كه ماندن آنها در ايران صلاح نبود از اين كشور بيرون كردند ، مانند يهوديها ، « سمناها » يا رهبانان بودايى ،

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 21 . ايضاً رجوع شود به كريستن سن ، ايران در زمان ساسانيان ، ص 308 . ( 2 ) . همان كتاب ، ص 27 . ( 3 ) . يعنى مذهب غيررسمى و غيردولتى آن وقت .