مرتضى مطهرى

109

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

ايرانيها بيشتر زبان فارسى را ترويج مىكردند و اين بدان جهت بود كه آنها براى مبارزه با بنى اميه كه سياستشان عربى بود و بر اساس تفوق عرب بر غيرعرب سياست ضدعربى پيشه كردند . و به همين دليل است كه اعراب ناسيوناليست و عنصرپرست امروز ، بنى اميه را مورد تجليل قرار مىدهند و از بنى العباس كم و بيش انتقاد مىكنند . بنى العباس به خاطر مبارزه با بنى اميه كه اساس سياستشان قوميت و نژاد و عنصرپرستى عربى بود با عربيت و هرچه موجب تفوق عرب بر غيرعرب بود مبارزه مىكردند ، عنصر غيرعرب را تقويت مىكردند و امورى را كه سبب مىشد كمتر غيرعرب تحت تأثير عرب قرار بگيرند نيز تقويت مىكردند ، و به همين جهت به ترويج زبان فارسى پرداختند و حتى با زبان عربى مبارزه كردند . ابراهيم امام كه پايه گذار سلسلهء بنى عباس است ، به ابومسلم خراسانى نوشت : « كارى بكن كه يك نفر در ايران به عربى صحبت نكند و هركس را كه ديدى به عربى سخن مىگويد بكش » « 1 » مستر فراى در صفحهء 387 كتاب خود مىگويد : « به عقيدهء من خود تازيان در گسترش زبان فارسى در مشرق يارى كرده‌اند و اين خود موجب برافتادن زبان سُغدى و لهجه‌هاى ديگر آن سرزمين شد . » در ريحانة الادب مىنويسد : « در سال صد و هفتاد هجرى كه مأمون به خراسان رفت و هريك از افاضل نواحى به وسيلهء خدمتى و مدحتى تقرب مىجسته‌اند ، ابوالعباس مروزى نيز كه در سخنورى به هر دو زبان تازى و درى مهارتى بىنهايت داشت ، مدحت ملمّعى مخلوط از كلمات فارسى و عربى نظم و در حضور مأمون انشاء كرد و بس پسندهء طبع شد و به انعام هزار دينار ( هزار اشرفى طلاى هيجده نخودى ) به‌طور استمرار قرين افتخار گرديد . از آن پس ، فارسى زبانان بدان شيوه رغبت كردند و طريقهء نظم فارسى را كه بعد از غلبهء عرب متروك بوده مسلوك داشتند .

--> ( 1 ) . نقل از خطط مقريزى .