سؤال و جواب‌هاى اوليه‌اى است كه ميان اين دو شخصيت مبادله شده است . البته دليلى نيست كه سؤال و جواب‌هايى كه ميان اين دو شخصيت رد و بدل شده منحصر به همين هجده مسأله بوده است . آقاى دكتر يحيى مهدوى در فهرست نسخه‌هاى مصنّفات ابن سينا ( با اينكه هشتمين مسأله از مسائل هجده‌گانه عيناً همان چيزى است كه در الاثارالباقيه بدان اشاره شده است ) از روى بعضى قرائن تاريخى بعيد مىشمارند كه پرسشهاى ابوريحان در آن كتاب منحصر به اين مسائل باشد . ايشان مىگويند : « در بعضى از نسخ فهرست آثار شيخ ( اونيورسيته ، اياصوفيّه ) و عيون الانباء عدهء سؤال و جواب‌هايى را كه بين شيخ و بيرونى مبادله شده است يك بار 10 و يك بار 16 ثبت كرده‌اند كه مجموعا 26 مىشود ، لكن عدهء سؤال و جواب‌هاى اين رساله در غالب نسخ 18 است . . . مستبعد نيست كه بين ابوريحان بيرونى و شيخ‌الرئيس بيش از يك بار مراسلاتى رد و بدل شده باشد . » « 1 » در جزء دوم از مجموعه رسائل ابن سينا چاپ تركيه كه شخصى به نام « حلمى ضياء اولكن » نشر داده است 16 سؤال و جواب ديگر به نام اين دو نفر چاپ شده است . در اين 16 سؤال نيز ابوريحان سائل است و بوعلى مجيب . نيمى از اين سؤالها مربوط است به مسائل عقل و معقول . معلوم نيست كه مدرك اين مجموعه چيست ؟ آقاى دكتر مهدوى از قنواتى صاحب كتاب مؤلفات ابن سينا نقل مىكنند كه او قسمتى از سؤال و جواب‌هاى مباحثه پنجم از المباحثات را زير عنوان « اجوبة ستّ عشر مسألة لابىريحان » آورده است و مىگويند اين اشتباه است و منشأ اشتباه هم نسخه احمد ( 53 ) 3447 است كه در آنجا نيز چنين ثبت شده است . گرچه اثبات اينكه اين 16 مسأله از مسائلى است كه بين ابوريحان و بوعلى مبادله شده است آسان نيست ، اما به طور قطع هم نمىتوان آن را منتفى دانست . بودن در مباحثات دليل عدم نمىشود ، زيرا اگرچه كتاب مباحثات غالباً سؤال و جواب‌هايى است كه ميان شيخ و شاگرد معروفش بهمنيار ردوبدل شده است ولى منحصر به آنها نيست . آقاى دكتر مهدوى خود از تتمه صوان الحكمه بيهقى و از عيون الانباء ابن

--> ( 1 ) فهرست نسخه‌هاى مصنفات ابن سينا ، ص 14 .