مرتضى مطهرى

137

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

جلسهء دهم بسم اللَّه الرحمن الرحيم . « فنقول : إن كل جسم فله مقدار و له صورة و له هيولى . أما مقداره فهو الابعاد الثلاثه . . . » « 1 » . . بحث ما دربارهء ايرادهايى بود كه فخر رازى بر ادله‌اى كه موروث از حكماست وارد كرده است . ايرادهايى بر سه دليل اول وارد كرد و از آنها گذشتيم و حال به ايراد او بر دليل چهارم مىپردازيم . دليل چهارم اين بود كه اگر جسم از آن جهت كه جسم است متحرك باشد و از همان جهت هم خود ، محرك ذات خود باشد لازم مىآيد كه همهء اجسام در حركات با يكديگر مشترك بوده و حركات يكسان داشته باشند براى اينكه همه اجسام در جسميت با يكديگر شريكند . فخر رازى مىخواهد اين برهان را هم ابطال كند . ايراد فخر رازى بر برهان چهارم مىگويد در هر جسمى سه چيز تشخيص داده مىشود ( البته فخر رازى به اين تعبير نگفته است ولى من به اين تعبير مىگويم ) : يكى آن چيزى كه آن را « مادهء جسم » .

--> ( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 13 ، ص 42 .