توضيح درس منتقل شده است . نيز پاره‌اى توضيحات مفصل كه گهگاه توسط استاد در هنگام تطبيق ارائه شده ولى مستقيماً به متن مربوط نبوده ، در بخش توضيح درس مربوطه ( و غالباً به صورت پاورقى ) آمده است . با اين حال به دليل ذكر پاره‌اى نكات در هنگام تطبيق درس با متن آنچه در بخش پايانى كتاب آمده ، صرفاً توضيح متن نيست . - دأب استاد در اين سلسله دروس بر اين بوده كه غالباً شمه‌اى از مطالب جلسهء گذشته را در ابتداى درس يادآورى كنند . اين مطالب آغازين هر درس گرچه ممكن است تكرار صرف به نظر برسد ولى به دلايلى چند به همان صورت آورده شده‌اند . اولًا : همچنان كه خود استاد چندين بار در آثار خود متذكر شده‌اند قدم اساسى در فهم مسائل فلسفى ، تصور آنهاست تا تصديقشان . بنابراين ارائهء يك مطلب با عبارات متفاوت ولو با اختلاف اندك و به تعبير ديگر تفنن در عبارات مىتواند در فهم مطالب فلسفى سودمند باشد . ثانياً : گاهى يادآورى مطلب گذشته كاملًا تكرار آن نيست بلكه حاوى نكتهء جديدى است كه بعضاً خود استاد بدان اشاره كرده‌اند « 1 » . ثالثاً : خواندن مطالبى كه براى يادآورى در اول جلسات ذكر شده است خواننده را بهتر در فضاى درس قرار مىدهد و نكتهء آخر و البته نه كم اهميت‌تر آن است كه آوردن اين مطالب با بناى « شوراى نظارت » بر حفظ اصل كلام استاد تا حد امكان ، سازگارتر است . - نكتهء مهمى كه خوانندگان بايد مد نظر داشته باشند اين است كه روش بيان استاد در اين سلسله دروس به گونه‌اى است كه وقوف كامل به يك مطلب و از جمله به نظر خود استاد در يك بحث ، منوط به ملاحظهء لااقل تمام جلسات مربوط به آن فصل است . اين امر بعضاً به اين دليل است كه به سبب اتمام وقت و يا طرح سؤالاتى در حين تدريس ، استاد همهء مطلب مورد نظر را در همان جلسه بيان نكرده و آن را در يك جلسه و يا حتى چند جلسهء بعد تكميل كرده‌اند . البته در موارد ضرورى ارجاعات لازم در پاورقى داده شده است . - همان‌طور كه خوانندهء محترم مطلع است انتشار پاورقيهاى جلد چهارم كتاب اصول فلسفه و روش رئاليسم كه بخش اعظم آن اختصاص به بحث قوه و فعل دارد ، در زمان حيات استاد به تعويق افتاد و سرانجام پس از شهادت ايشان منتشر شد . درسهاى اسفار آن فيلسوف شهيد مىتواند مكمل آن مباحث به شمار .

--> ( 1 ) . به عنوان نمونه به ابتداى جلسهء سى و سوم مراجعه شود .