پاسخ اشكال مرحوم آخوند مىگويد ريشهء اين شبهه كه از فخر رازى است با ريشهء شبهه‌اى كه از او قبلًا نقل كرديم يكى است . ريشهء سؤال يكى است و ريشهء جواب هم يكى است . جوابى كه داديم اين بود كه شما ميان وجود شىء در « آن » و وجود شىء در زمان فرق نگذاشتيد . مىگوييد يك جزء از شىء كه وجود پيدا مىكند منقسم است يا منقسم نيست ؟ ما از ميان همهء شقوق شما شق آخر را انتخاب مىكنيم . گفتيد آيا مركب است يا غيرمركب ؟ مىگوييم مركب است . آيا اجزايش منقسم بالفعل است يا قابل قسمت است ؟ مىگوييم قابل قسمت است . آيا دفعتاً وجود پيدا مىكند يا لا دفعتاً ؟ مىگوييم لادفعتاً . وقتى كه لادفعتاً وجود پيدا مىكند آيا يك جزء كه وجود پيدا مىكند غيرمنقسم است يا منقسم ؟ مىگوييم : منقسم . بعد شما اشكال كرديد كه اگر منقسم باشد يك جزء آن ، اول وجود پيدا مىكند و جزء ديگر آن ، بعد وجود پيدا مىكند ، پس آنچه كه ما فرض كرديم تمام آن حاصل است تمام آن حاصل نيست . جواب اين است كه شما ميان « حصول در آنْ » و « حصول در زمان » فرق نگذاشتيد . شما مىگوييد آن جزئى كه وجود پيدا كرده ، منقسم است يا غيرمنقسم ؟ ما از شما سؤال مىكنيم كه مقصود شما چيست ؟ آيا مقصودتان اين است كه آن جزئى كه وجود پيدا كرده ، در آنْ وجود پيدا كرده است ؟ اگر مقصود شما اين است مىگوييم هرگز « جزء » حركت در آنْ وجود پيدا نمىكند ، بلكه « حد » حركت در آنْ وجود دارد . به عنوان مثال ، فرض كنيد يك متر از يك جسم دومترى ، سياه و يك متر از آن سفيد است و يك خط هندسى در حد وسط قرار گرفته است . حال ، جسم ديگرى را كه تماماً سبز است كنار اين جسم قرار مىدهيم . اگر از ما بپرسند كدام « جزء » از اين جسمِ سبز در آن حدى كه خط فاصل سياه و سفيدِ جسم اول است قرار گرفته ، جواب اين است كه هيچ جزء در آن خط فاصل قرار نگرفته است ، زيرا آن خط ، جزئى از آن جسم سياه و سفيد نيست ، « حد مشترك » ميان دو جزء است . خط بعد ندارد و چيزى كه بعد نداشته باشد جزء واقع نمىشود . ايندو را كه بر هم منطبق مىكنيم هيچ جزئى از جسم سبزرنگ بر آن خط فاصل منطبق نمىشود بلكه حدى از آن منطبق بر آن خط فاصل مىشود .