مىگيرد و حكمى براى آنها بيان مىكند ، مثل اينكه بگويند : « الآن تمام مردم روى زمين با اتومبيل سفر مىكنند » . در اينجا موضوع حكم ما ، مردمى هستند كه فعلًا روى زمين هستند و حكمشان هم اين است كه سفرها را با اسب و الاغ و مانند آن انجام نمىدهند بلكه با اتومبيل انجام مىدهند . ولى يك وقت هست كه هنگامى كه ما حكمى را براى يك شىء در خارج بيان مىكنيم اين محدوديتهاى زمانى و مكانى را ديگر ندارد بلكه علم ، آن را براى ما به صورت يك خاصيت براى يك طبيعت كشف كرده است و مدعى است كه اين طبيعت با حفظ خودش ( مادامى كه خودش خودش باشد ) در هر شرايط زمانى يا مكانى اينچنين است . حتى اگر چيزى وجود نداشته باشد و ما فرض كنيم و به آن وجود بدهيم باز آنچه كه در عالم فرض به آن وجود داده‌ايم همان خاصيت را خواهد داشت . مثل اينكه بر ما ثابت شده است كه فلزى كه به نام « آهن » وجود دارد با اين تركيب خاص ، خاصيتش اين است كه در حرارت انبساط پيدا مىكند ؛ مىگوييم : « هر آهنى در حرارت منبسط مىشود » . نمىخواهيم بگوييم آهنهاى امروز در روى زمين اينچنين هستند ، بلكه آهنهاى چندهزار سال پيش و آهنهايى كه در آينده پيدا خواهند شد مادامى كه آهن باشد اين حكم را دارد مگر اينكه ديگر آهن نباشد ، تبديل به چيز ديگرى بشود كه ديگر موضوع عوض شده است . اگر اين آهن در كرهء ديگرى هم وجود داشته باشد اين خاصيت را دارد . اينها را مىگويند « قضاياى حقيقيه » . اما در قضاياى ذهنيه احكام مال موضوعات است در ظرف ذهن ؛ مثل اينكه مىگوييم : قضيه بر چند نوع است ؛ قضيه چيزى كه در خارج بر چند نوع باشد نيست ، بلكه آنچه كه در خارج است وقتى به ظرف ذهن ما مىآيد در ظرف ذهن ما اين تنوع را پيدا مىكند . مىگوييد : « مفهوم يا كلى است يا جزئى » . كليت يعنى شمول و جزئيت يعنى عدم شمول ، به معناى غيرقابل صدق بودن . هر دوى اينها اوصاف مفاهيم هستند در ظرف ذهن و الّا شىء در خارج نه كلى است و نه جزئى ، چرا كه شىء در خارج اصلًا مفهوم نيست . گاهى به اين تلفن در خارج جزئى مىگويند ولى مقصود از جزئى در اين گونه موارد شخص است و شخص غير از جزئى است . آيا اين تلفن كلى است يا جزئى ؟ اگر كسى بگويد جزئى است ، چرا كه غير قابل صدق بر كثيرين است ؛ مىگوييم صدق در اينجا اصلًا غلط است ؛ صدق دربارهء مفهوم درست است . يا مثلًا مىگويند : « استدلال بر سه قسم است : ياتمثيل است يا قياس است و يا