در ذهن است « 1 » . پاسخ اشكالات حاجى در اينجا مطلب را فقط به همان صورت لبّ مطلب و يا بگوييد به صورت سادهء مطلب بيان كرده است كه همان حرفى است كه مرحوم آخوند ملا صدرا در كتابهاى خودش گفته است . ايشان در اسفار « 2 » مسأله را طرح مىكند ، بعد جوابى را كه ديگران به اين مسأله داده‌اند ذكر مىكند و بعد مىگويد : « و أنا أقول » يعنى من اين جور مىگويم . اتفاقا آنجا اين بحث را خيلى مفصل طرح نكرده است ، همين نظر خودش را تحت عنوان « انا اقول » مىگويد و رد مىشود . حاجى هم همان « انا اقول » ايشان را در اينجا تكرار كرده است ، آمده است در همين شبههء معدوم مطلق جواب داده است كه نه ، تناقض لازم نمىآيد . حالا ما از همان اسهل اشكالات وارد مىشويم تا برسيم به اصعب اشكالات . پاسخ اشكال اول اشكال اول اين بود كه گفتيد من وقتى تصور مىكنم نيستى خودم را ، آيا تصور كرده‌ام نيستى خودم را يا نه ؟ جواب داديد بله ، تصور كرده‌ام نيستى را . بعد گفتيد پس تصور كرده‌ام نيستى خودم را ، پس من « نيست » شدم ، چون اين « نيستى » است كه من او را تصور كرده‌ام . جواب مىدهد به اينكه اين نيستى كه من تصور كرده‌ام هم نيستى است هم نيستى نيست . نيستى است به معنى اين كه مفهوم نيستى است ، نيستى به حمل اوّلى است . ولى نيستى نيست به معنى اينكه آن واقع نيست من نيست ، آن نيستىاى كه

--> ( 1 ) . - ولى نحوهء ثبوتشان فرق نمىكند ؟ استاد : خوب ، فرق بكند . آن مربوط مىشود به جواب اشكال . ما هنوز داريم تقرير اشكال مىكنيم . ( 2 ) . اسفار ، چاپ جديد ، ج 1 / ص 239 ( منهج ثانى از مرحلهء اولى از سفر اول اسفار ، فصل 19 ) .