باشد ، انسان قد كوتاه باشد . آن قدر از اين اختلافها هست كه اصلا قابل حصر نيست . تا ميليونها سال هم اگر انسان تكرار بشود باز دو تا انسانى كه صد در صد مثل همديگر باشند هيچ وقت به وجود نمىآيد ، زيرا لا اقل از نظر زمانى با يكديگر اختلاف دارند . پس يك منشأ ديگر براى كثرت ، ضمائم خارجى است ؛ يعنى دو شىء در ذات و ماهيت با يكديگر وحدت دارند و اختلافشان در ضمائم و عوارض است . باز يك مثال ساده رياضى مىزنيم : شما يك دايره در اينجا رسم مىكنيد ، بعد هم دايرهء ديگرى در آنجا رسم مىكنيد . اين هر دو در دايره بودن شريكند ، اما چطور شده است كه اينها دو تا شده‌اند ؟ وجه تمايز اين است كه اين دايره‌اى است كه در اين محل قرار دارد و آن دايره‌اى است كه در آن محل قرار دارد ، اين دايره در اين زمان ايجاد شده و آن دايره در ثانيهء بعد يا دقيقهء بعد رسم شده است . وجه تمايز اين دو دايره همين دو ضميمه است . جهت مشخص اين دايره اين است كه در اين زمان [ و در اين مكان ] است و جهت مشخص آن دايره آن است كه در آن زمان [ و در آن مكان ] است . اين است كه ما مىگوييم افراد نوع واحد اختلافشان به عوارض و ضمائم و مشخصات است . اين هم نوع سوم از تمايز ، كه تمايز به عوارض و ضمائم است « 1 » .

--> ( 1 ) . - مگر ما نمىگوييم دو چيز كه عين هم باشند تمايز آنها را ذهن ما درك مىكند ، يعنى اين ضمائم كار ذهنى ماست ؟ فرض كنيد دو تا گلوله كه از يك معدن هم باشند و بخواهند مثل هم باشند وقتى ذهن مىخواهد آن را در نظر بگيرد مىتواند آنها را دو گلوله در نظر بگيرد نه يك گلوله . استاد : من كه گفتم كه از يك معدن باشند نه اينكه اين را از آنجا گرفته باشند آن را هم از آنجا گرفته باشند . - تصورش ممكن است كه . . . استاد : حتى تصورش هم ممكن نيست . شما فرض كنيد دو تا ماده مثلا دو تا سنگ يا دو تا گلوله در اينجا داريد كه هر دو از يك معدن گرفته شده است ، به اين معنى كه همان مادهء معدنى كه به صورت آن گلوله در آمده است عين همان مادهء معدنى به صورت اين گلوله در آمده است ، نه اينكه يك قسمتى از معدن را به صورت آن در آورده‌اند و قسمت ديگر را به صورت اين . عين همان ماده‌اى كه به صورت آن گلوله شده است الآن عين همان ماده است كه به صورت اين گلوله شده است . با اين وصف آيا فرض داريم ؟ شما باز كثرت در نظر گرفته‌ايد . اگر شما در واقع و نفس الامر كثرت در نظر نگيريد ذهن قدرت تصورش را ندارد چون يك امر محال است . اصلا محال است ذهن بتواند دو چيز را در عين اينكه هيچ تمايزى در كار نيست دو تا