مرتضى مطهرى
42
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
اشتراك وجود كلمهء « اشتراك » به دو معنى به كار مىرود : يكى وقتى كه لفظى كليت دارد و معنايى وسيع و گسترده دارد ، و ديگر وقتى كه يك لفظ نه به دليل معناى وسيع و گستردهاش بلكه به اعتبار وضعهاى متعدد به كار مىرود و اشتراك پيدا مىكند ، مثل لفظ شير در زبان فارسى . اين نوع دوم را « اشتراك لفظى » مىگويند . در باب مشترك معنوى ، مطلب از اين قرار است كه ما يك لفظ داريم ، يك معنى عام داريم و يك عده افراد . لفظ به ازاى معنى عام قرار مىگيرد ، معنى عام خود به خود بر افراد كثير دلالت مىكند ؛ اين مىشود « مشترك معنوى » . مشترك لفظى اين است كه ما يك معنى عام نداريم ، فقط يك عده افراد داريم ؛ يك دفعه اين لفظ را براى اين معنى وضع كردهاند ، دفعه ديگر براى اين معنى ديگر ، و دفعه ديگر براى آن معنى ديگر . درست مثل اسم گذارىهاست كه حسن را يك دفعه آقاى زيد براى خودش وضع مىكند ، آقاى عمرو هم جداگانه براى خودش وضع مىكند ؛ يعنى يك لفظ است كه مكرر وضع شده است . اكنون سؤال اين است كه آيا لفظ « وجود » يا « هستى » كه در مورد همه اشياء به كار مىرود و مىگوييم انسان هست ، هوا هست ، و . . . يك معنى عام و گسترده دارد كه مىتوان آن را در اين موارد به كار برد يا اينكه اشتراك لفظى در كار است ؟ با تعقّل