مرتضى مطهرى

31

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

[ فريدهء اول وجود و عدم ] بداهت وجود در باب « هستى و نيستى » اولين مسأله‌اى كه مطرح مىشود « بداهت » است . اين مطلب در منطق مطرح بوده است كه هر تصورى از يكى از دو حال خارج نيست : يا بديهى است ، يعنى بىنياز از شرح و توضيح است و قهرا در شرح و توضيح خودش بىنياز از دليل است ، و يا نظرى است يعنى نيازمند به توضيح است . و قهرا اين سؤال راجع به مفهوم وجود به عنوان يك تصور براى ما مطرح است كه آيا مفهوم وجود و هستى يك مفهوم بديهى است و يا يك مفهوم نظرى است ؟ يعنى آيا بىنياز از توضيح است يا نيازمند به توضيح است ؟ در بين حكما و فلاسفه ، از بو على به اين طرف كه بحث كرده‌اند اتفاق نظر است كه مفهوم وجود ، بديهى و بىنياز از تعريف است . يك وقتى هم ما تحقيق كرديم ديديم كه اين مسأله از مسائلى بوده است كه در فلسفهء ارسطو نيز مطرح بوده است ؛ يعنى از اين مسائل وجود گويا دو مسأله است كه در فلسفهء ارسطو نيز مطرح بوده است ؛ يكى همين مسألهء « بداهت وجود » است و ديگر مسألهء « اشتراك معنوى وجود » ، غير از اينها مسألهء ديگرى در فلسفهء ارسطو نبوده است .