مرتضى مطهرى
280
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
ما افزوده شده است يا چيزى از ما كاسته شده است ؟ در اينكه تغيير حالتى در ما پيدا مىشود كه شكى نيست ، حال يا چيزى بر ما افزوده شده است يا چيزى از ما كاسته شده است يا نه چيزى افزوده شده و نه چيزى كاسته شده . اين جور نيست كه نه چيزى افزوده شده باشد و نه چيزى كاسته شده باشد ، كاسته شدن هم كه قطعا نيست ، پس چيزى بر ما افزوده شده است . پس يك مقدمه اين است كه هنگامى كه ما اشياء را درك مىكنيم چيزى در ذهن ما وجود پيدا مىكند كه قبلا وجود نداشته است . مقدمهء دوم مقدمهء دوم اين است كه آنچه در ذهن وجود پيدا مىكند يك چيز است نه دو چيز ؛ يعنى وقتى كه ما تصورى از يك شىء خارجى در ذهن داريم اين تصور ما يك چيز است نه دو چيز . اين جور نيست كه تصورى داريم و متصورى ، كه تصور ما در ذهن يك چيز است و تصور شدهء ما چيز ديگر است ؛ بلكه به همان تصور ، متصور مىگوييم . وقتى كه ما به يك شىء علم پيدا مىكنيم اين جور نيست كه در ذهن ما دو چيز وجود پيدا مىكند يكى علم و يكى معلوم ؛ نه ، يك چيز است . مقدمهء سوم مقدمهء سوم همان اصل مدعاى وجود ذهنى است كه آن چيزى كه در ذهن ما وجود پيدا مىكند عين همان ماهيت شىء خارجى است ؛ يعنى رابطهء شىء موجود در ذهن و شىء خارجى يك رابطهء ماهوى است كه دو ظهور پيدا كرده است و يك ماهيت است كه دو وجود پيدا كرده است . مقدمهء چهارم مقدمهء چهارم اين است كه آنچه در ذهن ما وجود پيدا مىكند قطعا در تحت مقولهء كيف است .