يا هوا به آتش نيست . اين ، همهء حرف ارسطوست . يادآورى ايرادهاى وارده بر بيان ارسطو ايرادهاى زيادى بر ارسطو گرفته بودند . يكى از ايرادها اين بود كه تقسيم ارسطو جامع نيست ، اقسامى خارج از اين تقسيم مىمانند ، چگونه ؟ گفتند كه ما مىتوانيم مطلب را چنين تقسيم كنيم : « كون شىء من شىء » به دو نحو است : يكى اينكه از شئ اول چيزى زايل مىشود كه همان حالت استحاله است ؛ ديگرى اينكه از شئ اول چيزى زايل نمىشود كه همان حالت استكمال است . اين حالت خود به دو نحو است : يا اين است كه كمال دفعى براى شئ پيدا مىشود و يا اينكه كمال تدريجى . ارسطو فقط كمال تدريجى را بيان كرده است و به استكمال صبى به رجل مثال زده است ، حال آنكه ما بسيارى از موارد را داريم كه شئ مستكمل مىشود و حالتش هم حالت استكمال است ولى كمالش به صورت دفعى پيدا مىشود ، مثل اينكه جاهل مستكمل مىشود به علم ، يصير عالماً . علم يك امرى نيست كه تدريجى حاصل شود ، مثل نموّ نيست كه آناً فآناً بر سبيل حركت پيدا شود . علم بر سبيل حركت نيست ، علم صورت حاصلى است . وقتى انسان فكر مىكند و مقدماتى را ترتيب مىدهد و مسأله‌اى را حل مىكند آناً مىبيند كه مطلب برايش كشف مىشود ؛ نه اينكه اين كشف شدن مثل حركتى باشد كه تدريجاً و آناً فآناً بخواهد حاصل شود . اين قسم را ارسطو نگفته بود و اين ايرادى بر اوست . ايرادهاى ديگرى هم بود كه بيان كرديم و چون حالا در مقام جواب هستيم هروقت كه به آن جوابها رسيديم خود آن ايرادها را هم مىگوييم . جواب شيخ به ايرادهاى وارده بر بيان ارسطو شيخ مىخواهد حرف ارسطو را جورى توجيه كند كه آن ايرادها وارد نباشد . مىگويد سخن ارسطو در مقالهء « الالف الصغرى » در بارهء مبادى جوهر است ، همان‌طور كه خودش هم عنوان كرده است . آن طور كه گفته‌اند اصلًا عنوان اين مقالهء الالف الصغرى « مبادى جوهر » است ، يعنى امورى كه از آنها جوهر به‌وجود مىآيد . علل چهارگانه به عنوان مبادى و علل جوهر از آنها ياد شده است . شيخ مىگويد در عين حال مطلب دوگونه است : يك وقت هست كه سخن ارسطو در مبادى جوهر بما