مىكند ، يعنى رجوليت كمالى است كه صبى آن را جستجو مىكند و به سوى او مىرود . اما طبيعت آب چنان نيست كه به سوى هوايى برود ، يا هوا نيز چنان طبيعتى ندارد كه به سوى آبى برود . آب و هوا دو صورت متضاد هستند و متقابل . اما مادهء آن ، هم استعداد اين را دارد كه صورت آبى را بپذيرد و هم استعداد پذيرفتن صورت هوايى را دارد . اگر علتى خارجى مثل حرارت آمد و صورت آبى را فاسد كرد و آن را تبخير نمود ، مادهء آب صورت آبى را از دست مىدهد و صورت هوايى به خود مىگيرد . و برعكس ، اگر علت خارجى ديگرى پيدا شد و صورت هوايى را از بين برد ، همان ماده دومرتبه صورت آبى را مىپذيرد . [ البته اين مثال مطابق با طبيعيات قديم است ] كه چنين اعتقاد داشتند كه هم آب به هوا تبديل مىشود و هم هوا به آب . شايد آنها چنين فرض مىكردند كه بخار آب كه از تبخير آن به‌وجود مىآيد همان هواست و با هوا يك جنس دارد . اما مىدانيم كه اكنون بين هوا و بخار آب فرق مىگذارند . اكسيژنى كه در هوا هست در بخار هم هست اما ازتى كه در هوا هست در بخار آب نيست . آنها معتقد بودند كه هوا در سرماهاى خيلى شديد تبديل به آب مىشود . به همين جهت اين اصل در طبيعيات قديم مورد قبول بوده كه هم آب به هوا تبديل مىشود و هم هوا به آب . پس آنچه در اينجا مىگوييم فقط ارزش مثال دارد نه چيز ديگر . پس ، آنها معتقد بودند كه در بعضى جاها كون و فساد صورت مىگيرد ، صورتى فاسد مىشود و صورت ديگر طارى مىگردد ؛ و در بعضى جاهاى ديگر تكامل است ولى نه به اين معنا كه جوهرى در جوهر بودن خودش كمال پيدا مىكند ؛ زيرا امثال بوعلى معتقد به [ حركت جوهرى ] نبودند . آنها مىگفتند معناى كمال پيدا كردن يك جوهر اين است كه در اعراض او كمالى پيدا مىشود . اگر در جوهرى ميل به كمال ديديم ، آن ميل به كمالات عرضى است . انواع تبدلات جوهر از نظر بوعلى بنابراين تبدلاتى كه در جواهر عالم رخ مىدهد ، از نظر بوعلى دو نوع است : يك نوع آن تبدل جوهرى به جوهر ديگر است كه صورتى به صورت ديگر تبديل مىشود . اين تبدل جز به نحو كون و فساد نيست ؛ يعنى بايد صورت اول فاسد و تباه و معدوم شود تا صورت دوم جاى آن را بگيرد . [ نوع دوم تبدلات تكاملى است ، ]