آدمى يكى از دو خوردنى و يا يكى از دو امر جنسى را انتخاب كند كه يكى از ديگرى لذيذتر است البته لذيذتر را انتخاب مىكند . مسلّما در لذاتى هم كه از يك نوع نمىباشند همين طور است . 3 . تصديق به اين مطلب كه لذات نامبرده ، باطنى و غير حسّى مىباشند . و اما اينكه ميان لذت حسّى و غير حسّى و يا به تعبير ديگر كه در روان شناسى جديد مصطلح است بين لذت جسمى و روحى چه فرقى هست ، احتياج به توضيح دارد و بعداً توضيح خواهيم داد . 4 . چه دليلى هست كه اگر لذات باطنى نامبرده از لذات حسّى قوىترند پس لذات عقلى به طريق اولى قوىتر هستند ؟ و اساساً بين لذت عقلى كه خود يك لذت باطنى است با ساير لذات باطنى چه فرقى هست و مثالهاى لذت عقلى چيست ؟ پس ما در اينجا احتياج به دو توضيح داريم : امّا توضيح اول كه مربوط به مطلب سوم است . قبل از اينكه اين توضيح را از زبان حكماى قديم ذكر كنيم مطلبى از زبان روان شناسان جديد ذكر مىكنيم . روان شناسان جديد لذات و آلام را به دو قسم منقسم كرده‌اند : لذات جسمى و لذات روحى . چنين گفته‌اند كه سه فرق بين لذات جسمى ( يا حسى يا ظاهرى ) با لذات روحى ( يا غير حسى يا معنوى ) هست : 1 . اينكه دستهء اول - يعنى لذات و آلام جسمى - به عضو معيّن تعلّق دارد يعنى يك عضو معيّن متلذّذ يا متألّم مىگردد . مثلًا لذات باصره يا سامعه ، ذائقه ، شامّه ، لامسه هر كدام مربوط به يك عضو معيّن است . هنگامى كه ذائقه لذت مىبرد اين لذت در همان محل مخصوص پيدا مىشود و آلام هر عضو هم مخصوص به همان عضو است ، و در آلام هم اين مطلب روشن است . امّا دستهء دوم - يعنى لذات و آلام روحى - تعلّق به عضو معيّن ندارند . مثلًا لذتى كه قهرمان از پيروزى يا دانشمند از كشف علمى يا پدر از وجود فرزند مىبرد يا آلامى از اين قبيل مانند ناراحتىاى كه قهرمان از شكست و دانشمند از عدم وسيله براى كشف مجهولش يا پدر در موت فرزندش پيدا مىكند اينها مانند درد دندان و درد چشم آلام عضوى نيستند . 2 . اينكه دستهء اول وابسته به عاملى خارج از وجود انسان مىباشند كه تحريكى در بدن وى در محل عضوى از اعضا ايجاد كند ، و اگر آن محرك خارجى وجود نداشته باشد آن لذت حاصل نمىگردد . مثلًا لذتى كه براى ذائقه پديد مىآيد ، تا يك شىء