مىشود مانند تأثّرى كه اعصاب دهان و زبان از تماس با بعضى غذاها ، و اعصاب چشم از مواجه شدن با بعضى مناظر ، و اعصاب گوش از شنيدن بعضى نغمات ، و اعصاب لمس از لمس كردن پاره‌اى از اشياء پيدا مىكنند . بنابراين لذت صد در صد بستگى با عوامل خارجى دارد . و امّا درد و رنج ممكن است عامل خارجى داشته باشد مثل رنجى كه انسان از كتك خوردن يا حبس مىكشد و ممكن است از درون انسان سرچشمه بگيرد مثل رنج گرسنگى ، ولى منشأ اصلى اين رنجها نيز فقدان عوامل مساعد خارجى است . و از طرفى سعادت عبارت است از بهره‌مند شدن از حداكثر لذت و خلاصى از رنجها . پس سعادت انسان صد در صد بستگى دارد به عوامل خارجى ، عوامل سعادت و عوامل شقاوت را در دنياى خارج بايد جستجو كرد . گروهى ديگر گفته‌اند سعادت را تنها از درون يا از بيرون دانستن مبالغه است . انسان نه آنچنان است كه بتواند از عوامل بيرون از وجود خود مستغنى گردد و نه آنچنان فرع و طفيلى است كه تمام خوشيهايش بايد از خارج تأمين گردد . انسان پاره‌اى نيازمنديها دارد كه بايد به وسيلهء عوامل خارجى تأمين گردد و پاره‌اى لذتها برايش هست كه تنها از نيل و رسيدن به مواهب و مخلوقات ديگر برايش دست مىدهد ، و از طرف ديگر داراى آنچنان وجود اصيلى است كه مىتواند براى خود منبع لذت و خوشى گردد و پاره‌اى از لذتها را كه عالىترين لذتهاست از درون خود بجويد . اين فكر غلط است كه لذت منحصرا در نتيجهء انفعالات مادى عصبى از عوامل مادى خارجى پيدا مىشود . ممكن است لذتى به انسان دست دهد كه هيچ ريشهء مادى نداشته باشد و از باطن آدمى بجوشد . ما بعداً ثابت خواهيم كرد كه لذات روحى با لذات مادى تفاوت دارد و نوعى ديگر مىباشند و گفته خواهد شد كه لذات روحى احتياج چندانى به محركات خارجى و بيرونى ندارد . اكثر دانشمندان جهان تابع اين نظرند ؛ از اين رو در صدد بر شمردن مجموع عوامل بيرونى و درونى برآمده‌اند . گويند ارسطو عوامل سعادت را سه دسته دانسته است : روحى ، بدنى ، خارجى . عوامل روحى عبارت است از : حكمت ، عدالت ، شجاعت . عوامل بدنى عبارت است از : سلامت ، قوّت ، زيبايى . عوامل خارجى عبارت است از : ثروت ، مقام ، فاميل . بديهى است كه عوامل سعادت را نمىتوان منحصر به اينها دانست . در هر يك از