مرتضى مطهرى
65
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
توجه ندارند . حداكثر خدمتى كه به آنها كردهاند اين است كه در اثر ايجاد رضايت كامل ، آلام آنها را از بين بردهاند ، اما سعادت تنها آسايش از آلام نيست ، سعادت استيفاى همه جانبهء حظوظ و بهرهها و لذتها و بركنارى از رنجها و دردهاست . درجات و مراتب سعادت بدون شك سعادت از امورى نيست كه در همهء موارد ، يكسان و در يك حد پيدا مىشوند ، بلكه قابل كم و زياد و نقص و كمال و شدت و ضعف است زيرا از طرفى با لذت و خوشى بستگى دارد و لذت ، كيفيت است و قابل شدت و ضعف مىباشد ، و از طرف ديگر - بعداً خواهيم گفت كه - سعادت با عامل واحد بستگى ندارد ، عواملى دارد ، به هر اندازه كه عوامل سعادت بيشتر فراهم باشد سعادت كاملتر است و به هر اندازه كه كمتر فراهم باشد سعادت ناقصتر است . بديهى است كه اگر قبول كنيم سعادت و خوشبختى درجات و مراتب دارد بايد قبول كنيم كه شقاوت و بدبختى نيز درجات و مراتب دارد . اين مطلب احتياجى به توضيح ندارد . عوامل سعادت يكى از مباحث مهم در باب سعادت اين است كه چه چيز سعادت بشر را تأمين مىكند ؟ آن كيميا و اكسير اعظمى كه اگر بشر به آن برسد واقعا سعادتمند و از حداكثر خوشى و لذت بهرهمند خواهد شد و تمام رنجها يا حداكثر رنجها از او دور خواهد شد چيست ؟ اولًا ، آيا همچو چيزى وجود دارد يا وجود چنين چيزى صرفا خواب و خيال است ؟ ثانياً ، آيا تأمين كنندهء سعادت بشر فقط يك چيز است يا مجموع امورى بايد دست به دست يكديگر بدهند تا سعادت بشر تأمين گردد ؟ ثالثاً ، آن عامل يا عوامل را در بيرون از وجود خود بايد جستجو كرد و يا بايد هر كسى « از خود بطلبد هر آنچه خواهد كه در خودش است » ؟ رابعاً ، اگر عامل يا عوامل سعادت در وجود خود انسان پنهان است آيا آن را در