مفرط به پرواز كه در نفس پديد مىآيد ، و دوم عبارت بود از « رياضت » كه مشتمل بود بر رفع موانع خارجى و داخلى و رفع خشونت و غلظت از قلب . اگر اين دو مرحله به خوبى انجام بگيرد اولين اثرى كه در نفس پيدا مىشود يك سلسله روشنيهاى زودگذرى است كه پديد مىآيد و از بين مىرود مانند برقى كه از تراكم ابرها جهشى مىكند و خاموش مىشود . در اصطلاح عارفان به اين حالت « وقت » گفته مىشود و در زبان آنها زياد به اين مرحلهء سلوك اشاره مىشود . حافظ مىگويد : برقى از منزل ليلى بدرخشيد سحر * وه كه با خرمن مجنون دل افكار چه كرد و يا مىگويد : در بزم يار يك دو قدح سركش و برو * يعنى طمع مدار وصال مدام را در نهج البلاغه خطبهء مختصر و معروفى هست كه همين معنى را در ضمن ذكر مىكند و مىفرمايد : قد أحيا عقله و امات نفسه حتّى دقّ جليله و لطف غليظه و برق له لامع كثير البرق « 1 » . عقل خويش را زنده كرده است و نفس خويش را در اثر رياضت ميرانده است تا آنجا كه هم بر بدن و هم بر روح وى تأثير كرده است ؛ اندام ستبرش نازك گشته و دل خشن و سخت وى لطيف و نرم شده است تا آنجا كه يك روشنايى بسيار درخشنده مانند برق بر وى مىجهد . « احياء عقل » همان است كه عارفان آن را « اراده » مىنامند . سه جملهء بعد همان است كه تحت عنوان « رياضت » بيان شد . جملهء آخر همين است كه در اين فصل به عنوان « وقت » گفته شد . شيخ ( ره ) مىگويد : چون اين حالت بسيار لذت بخش است

--> ( 1 ) . نهج البلاغه خطبهء 218 .