بر سه قسم است ؛ زيرا اين صفات يا وجودى است و يا عدمى ؛ اگر وجودى باشد يا ملكهء نفس شده است و يا نه ؛ اگر عدمى محض باشد نه موجب عذاب است در آن جهان و نه جبران مىگردد ، مثل بىخبرىها و جهل بسيطهايى كه عوام النّاس دارند ؛ و امّا اگر وجودى باشد و رسوخ و استحكام پيدا كرده باشد مثل جهل مركّبها و اعتقادات محكم باطل و صفات اخلاقى رسوخ يافته ، اينها باقى مىمانند و موجب رنج و عذاب خواهند بود ؛ و امّا اگر وجودى باشد و رسوخ و استحكام پيدا نكرده باشد زايل خواهد شد و مادامى كه باقى هست موجب عذاب خواهد بود ولى اين عذاب دوام پيدا نخواهد كرد . تنبيه : و اعلم ان رذيلة النقصان انما تتأذّى بها النفس الشيقة الى الكمال ، و ذلك الشوق تابع لتنبّه يفيده الاكتساب و البله بجنبة من هذا العذاب و انما هو للجاحدين و المهملين و المعرضين عما المع به اليهم من الحق فالبلاهة أدنى الى الخلاص من فطانة بتراء . خلاصهء ترجمه و شرح : ناقصان دو قسمند : يك دسته ناقصهايى كه اينقدر هوشيارى پيدا كرده‌اند و شوق به كمال در آنها پيدا شده و براى آنها تنبّه و تذكّر حاصل شده است ولى در اثر عناد و لجاج و يا در اثر اهمال و تنبلى پى تحصيل كمالات معنوى نرفته‌اند ؛ دستهء دوم آنهايى هستند كه در پى بى خبرى مطلق با ذهنى بسيط و ساده بسر مىبرند . دستهء اول در آن جهان چون احساس محروميّت مىكنند قهراً دچار حسرت خواهند شد و در عذاب خواهند بود ؛ و امّا دستهء دوم چون در بى خبرى مطلق بسر مىبرند دچار اين حيرت نخواهند شد . اين است كه گفته‌اند : « ابله بودن از فهم ناقص بهتر است » يا در حديث وارد شده است كه : « اكثر اهل الجنّة البله » « 1 » . تنبيه : و العارفون المتنزهون اذا وضع عنهم درن مقارنة البدن و انفكّوا عن الشواغل خلصوا الى عالم القدس و السعادة و انتعشوا بالكمال الاعلى و حصلت لهم اللذة العليا ، و قد عرفتها .

--> ( 1 ) . سفينة البحار ، ج 1 / ص 107 ( با اندكى اختلاف ) .