با اينكه جلو چنين احتمالى را منطقا نمىتوانيم سد كنيم شك نداريم كه سعدى داراى ذوق شعرى و ادبى ، و بو على سينا داراى افكار فلسفى و طبى ، و صاحب جواهر داراى ملكات فقهى بوده است . كسانى كه بشر را به خدا شناسى از راه مطالعهء كتاب خلقت سوق داده‌اند خواسته‌اند بشر همان اندازه به علم و حكمت صانع متعال مطمئن شود كه از روى آثار سعدى و بوعلى و صاحب جواهر به مقامات ادبى و فلسفى و فقهى آنها مطمئن مىشود . كرسى موريسون در كتاب راز آفرينش انسان ترجمهء محمد سعيدى صفحهء 9 مىگويد : « ده عدد سكهء يك شاهى را از شمارهء 1 تا 10 ، علامت بگذاريد و آنها را در جيب خود بريزيد و به هم بزنيد . پس از آن سعى كنيد آنها را به ترتيب شمارش از 1 تا 10 در آوريد و هر كدام را در آوريد پيش از اينكه سكهء دومى را بيرون بياوريد دوباره به جيب خود بيندازيد . با اين ترتيب احتمال آنكه شمارهء 1 بيرون بيايد معادل « يك » بر « ده » است ، احتمال اينكه شمارهء 1 و 2 به ترتيب بيرون بيايد « يك » بر « صد » است ، احتمال آنكه شمارهء 1 و 2 و 3 مرتبا بيرون بيايد « يك » در « هزار » است ، احتمال آنكه شمارهاى 1 و 2 و 3 و 4 متواليا كشيده شود « يك » در « ده هزار » است . و به همين منوال احتمال در آمدن شماره‌ها به ترتيب كمتر مىشود تا آنكه احتمال بيرون آمدن شماره‌هاى از 1 تا 10 به رقم « يك » بر « ده ميليارد » مىرسد . منظور از ذكر مثلى بدين سادگى آن است كه نشان داده شود ارقام در مقابل احتمالات چگونه قوس صعودى مىپيمايند . براى به وجود آمدن حيات در روى كرهء ارض آن قدر اوضاع و احوال مساعد لازم است كه از حيث امكانات رياضى محال است تصور نمود اين اوضاع و احوال بر سبيل تصادف و اتفاق با يكديگر جور آمده باشند ؛ و به همين جهت بايد ناگزير معتقد بود كه در طبيعت قوهء مدركهء خاصى وجود دارد و در جريان اين امور نظارت مىكند . وقتى به اين نكته اذعان آورديم بايد ناچار معتقد شويم كه مقصد و منظور خاصى نيز از اين جمع و تفريق‌ها و از پيدايش حيات در بين بوده است . » امروز فرضيه‌ها و نظريه‌هاى خاصى دربارهء آفرينش جهان ، زمين ، حيات ، انسان وجود دارد . بعضى گمان مىكنند با قبول آن فرضيه‌ها و نظريه‌ها ديگر لزومى ندارد كه فرض كنيم جهان و حيات و انسان از روى طرح و نقشهء قبلى به وجود آمده است . مثلًا دربارهء كرات منظومهء شمسى طبق فرضيهء معروف لاپلاس ( laplace ) گفته