مبارزهء حياتى خود به ماده چيره‌تر مىگردد و عقيده به ماوراء طبيعت و خاصه خدا و معاد سست‌تر مىشود . اساساً به فكر خدا افتادن معلول انحطاط اجتماعى و اقتصادى يك ملت است . يك فرد يا ملت بيچاره و محروميت كشيده مىخواهد خود را با فكر خدا خشنود سازد و محروميت اجتماعى و اقتصادى خود را با خوشيهاى پندارى پس از مرگ جبران نمايد . از اين روى يك دسته افراد استعمارگر و استثمارگر از استعداد افهام طبقهء محروم سوء استفاده كرده يك رشته افكارى را به