آثار جسمانى تقسيم ديگرى در خود جوهر جسم انجام گرفته و در نتيجه مطلق جسم صورتهاى تازهء جوهرى پيدا كند . ولى چون نظر سادهء ما گاهى خطا كرده و يك اثر مركّبى را بسيط شمرده و موضوعى غير واقعى برايش اثبات مىكند - چنان كه مثلًا ما با نظر ساده امثال خانه و فرش و صندوق و ماشين و غير آنها را واحدهاى جوهرى شمرده و آثار و خواصى از براى آنها مىپنداريم و پس از بررسى روشن مىشود كه چنان نبوده است - اينجاست كه فلسفه بايد از نظريات علمى استمداد جسته و از نتايج كنجكاوى آنها كه خواص اشياء را تشخيص مىدهند استفاده كرده و از براى خواص حقيقى ، موضوعات حقيقى اثبات كند ، زيرا تشخيص خواص اجسام وظيفهء علم است نه وظيفهء فلسفه . پس مىگوييم : طبيعيات و رياضيات قديم 1 . عناصر و اصول اوليهء تركيبات جسمانى را - به استثناى اجسام فلكى - چهار تا مىدانست : آتش ، هوا ، آب و خاك ( 2 ) . افلاكى كه داراى اجرام كوكبى بودند اثبات مىكرد 3 . مواليد سه گانه كه انسان و حيوان و نبات باشند يافته بود ( غير از تركيبات معدنى و كائنات جوّ مانند شهابها و ابر و برف و تگرگ ) و از اين روى فلسفه نيز از براى هر يك از آنها صورت نوعى جوهرى جداگانه اثبات مىكرد مانند صور عنصرى ، صور فلكى و كوكبى ، صور نباتى ، صور حيوانى و صورت انسانى . ولى پيشرفت تازهء علوم اين بساط را برچيده و بساطى تازه گسترده است : 1 . چهار عنصر كهنه تجزيه شده و تاكنون عناصر بسيارى پيدا شده 2 . به ثبوت رسانيده كه افلاكى در وجود نبوده و حركتهاى مشهود آسمانى بيشترشان از آن زمين بوده و ستارگان نيز از عناصرى كه زمين را به وجود آورده‌اند تركيب يافته‌اند 3 . عناصر را نيز به ملكولها و ملكول را به اتمها و اتم را به اجزاى ديگرى مانند پروتون و الكترون تجزيه نموده 4 . ماده را به انرژى و انرژى را به ماده قابل تحول فرض كرده و با اين فرضيه جهان طبيعت به انرژى برمىگردد كه حركت است ؛ از اين روى امروز فلسفه نيز طبق اصول مسلّمهء خود ، با حفظ اين نظريات ، نوعيتهاى جسمانى جوهرى اثبات خواهد كرد . بنابراين از آنجايى كه جسميّت پيدا شده و تركيب شروع مىشود ، هر تركيب تازه خواص تازه‌اى ايجاد مىكند تا آنجا كه تركيبات خاتمه مىپذيرد . هر تركيب تازهء داراى خواص بسيط تازه ، يك صورت نوعى جوهرى مخصوص به خود دارد و مجموع چندين نوع كه نوع تازه‌اى به وجود مىآورند « ماده » هستند و صورت نوعى تازه صورت نوعى آنهاست و مجموع صورت و ماده يك نوع تازه مىباشد .