و از سوى ديگر همين صورتهاى جوهرى به گواهى حس و تجربه به همديگر قابل تبدل مىباشند و در صدر اين مقاله نيز به ثبوت رسانديم كه اين گونه تبدل مستلزم گسترده شدن بساط امكان و فعليت و بالأخره تحقق حركت مىباشد جز اينكه حركتهاى ديگرى مانند حركتهاى مكانى به شهادت حس در اين جهان داريم . نتيجه‌اى كه از اين چند مقدمه مىتوان گرفت اين است كه : موجودات جوهرى جهان طبيعت بىآنكه به حسب وجود شخصى از همديگر جدا و گسسته بوده باشند يك آميزش وجودى دارند كه به واسطهء او همگى يك واحد پهناورى را تشكيل مىدهند كه بالذات متحرك است و خواص و اعراض نيز كه از وجود آن بيرون نيستند به طفيل و تبع وجود آن در تبدل بوده و مانند يك قافلهء بزرگ ، پيوسته در راه تكامل در جريان بوده به سوى مقصد نهايى خود روان مىباشد . از سخنان گذشته نتيجه‌هاى زير را مىتوان گرفت : ( 1 ) . در جوهر و ذوات انواع طبيعى ، حركت هست . ( 2 ) . اعراض و خواص انواع خارجيه مانند نوعهاى عنصرى و مركبات در عين حال كه ساكن ديده مىشوند به تبع جوهرشان متحركند . ( 3 ) . هر پديدهء جوهرى يك قطعهء مخصوصى است از اين حركت پهناور كه از پديدهء پيش از خود و پس از خود به حسب واقع گسسته و جدا نيست اگر چه ما آن را يك موجود جدا از ديگران فرض مىكنيم ؛ درست مانند قطعات زمان كه با تاريكى و روشنى روز و شب از همديگر جدا شده و به شماره مىآيند در حالى كه يك حركت ممتد و متصل بيش نيستند .