پيدا شده‌اند ، و چون خود همان اختلافات اوليهء حركت از قبيل سرعت و بطوء و اختلاف جهت پيوسته متغير و متبدل هستند ، در تفسير و توجيه آنها با حركت يكنواخت عمومى ناگزير بايد دست به دامن « اتفاق » بزنيم همان اتفاق كه قانون علت و معلول و بالأخره علم را از ميان مىبرد .

--> ( * ) قائلين به جوهريت قوه قائل به تركيب ماده و قوه شدند و در مرحلهء بعد اختلاف كردند كه آيا اين تركب انضمامى است و يا اتحادى ؟ بحث در نحوهء تركب در دوره‌هاى متأخرتر از خواجه نصير الدين در ميان حكماى اسلامى مطرح شد و نظر سيد صدر شيرازى و صدر المتألّهين بر تركب اتحادى ماده و قوه است و اين بحث بسيار بحث مفيدى است . البته بحث حكماى اسلامى دربارهء تركب ماده و صورت است و صورت چون اعم است از صورت جسميه و صورت نوعيه ، قهراً بحث ماده و قوه ( صورت نوعيه ) نيز در ضمن هست .