اجتماع متناقضان بوده است و گفتهء او در باب اجتماع و ارتفاع نقيضين مربوط به تناقضهاى ظاهرى است نه واقعى . هگل قائل بوده است به اينكه آنچه در فكر انسانى واقعاً حقيقى است هميشه حقيقى مىماند و تماما در ضمن تأليفهاى بعدى قرار مىگيرد و پيشرفت فكر منحصرا عبارت از طرد آن قسمتهايى از علم است كه غلط بودن آنها معلوم شده باشد . »