مرتضى مطهرى
808
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
2 . اين قانون ، گذشته از اينكه درست تنظيم نشده و مشتمل بر جزء زائد است ، فاسد نيز هست ، زيرا در هر سه مرتبهء متوالى از جريان حوادث ، تحقق تكامل مرتبهء اول را از مرتبهء دوم نفى كرده به دست مرتبهء سوم مىسپارد و حال آنكه چنان كه بيان كرديم تكامل در مرتبهء دوم پديد شده و نيازى به مرتبهء سوم نيست ، و به حسب حس نيز مىيابيم كه جوجه ( در يكى از مثالهايى كه خودشان ذكر كردهاند ) خودش تكامل يافتهء تخم مرغ است و تخم مرغ در تكامل خود نيازمند به آمدن مرغ نمىباشد بلكه مرغ براى تخم ، كمالى است بالاى كمال 1 . و گويا اين دانشمندان پيش بينى اين محذور را نموده و براى جلوگيرى از آن گفتهاند كه همچنانكه اگر اثبات نقطهء مبدأ گرفته شد دو پايهء ديگر در دنبال خود مىآورد ، اگر پايهء دوم نيز اثبات گرفته شود دو پايهء ديگر در دنبال خود خواهد آورد و در نتيجه نفى ( پايهء دوم ) نيز بهرهاى از تكامل را دارد . ولى اين تكاپوى بيهودهاى است ، زيرا اين حقيقت را كه پايهء دوم تكامل يافتهء
--> ( * ) فرق اين ايراد با ايراد اول اين است كه ايراد اول مىگويد در مفهوم تكامل ، مفهومى زائد و جزئى زائد ( سه ركن ) اعتبار شده و حال آنكه تكامل دو ركن دارد . اين ايراد اين است كه لازمهء اين سخن اين است كه مرحلهء اول در مرحلهء دوم بهرهاى از تكامل نداشته باشد .