اشكال آزمايشى كه اعتقاد به لزوم علت فاعلى را به وجود مىآورد در مواردى است كه طبيعت كار خود را از راه فعل و انفعال و با تعبير امروزى به طريق عمل و عكس العمل ( كنش و واكنش ) انجام مىدهد و البته نتيجهء آزمايش را به غير مورد خودش سرايت نمىتوان داد .