جهان ماده موجودى مطلق و خارج از قانون حركت و تكامل نداريم و هر پديده‌اى كه پيدا مىشود با اجزاء مكانى و زمانى جزء وجودش ارتباط دارد . و بنابراين « علت مركّب » يعنى يك سلسله حوادث مربوط كه براى پيدا شدن يك پديدهء مادى فرض مىكنيم . در حقيقت ماده‌اى را فرض كرده‌ايم كه در جادهء حركت افتاده و يك رشته احوال و شرايطى را به نحو تحول و تكامل طى مىكند و البته هر يك