ذات واجب الوجود است كه علت بالذات است . حكماى الهى از قبيل ارسطو و ابن سينا و فارابى و غيرهم . نظام موجودات نظام وجوبى و ضرورى است زيرا قانون علّيت عمومى و قانون جبر علّى و معلولى معتبر است و معلول هر چند در بقا نيازمند به علت نيست ولى باقى ماندن معلول تا نيامدن علت زايل كننده ، خود به خود و جبرى است و اين نظام از وجوب بالذات و وجوب بالغير تأليف يافته و سلسلهء علل منتهى مىشود به محرك اول كه ذات واجب الوجود است . برخى از دانشمندان الهى جديد نظام موجودات نظام ضرورى و وجوبى است زيرا قانون علّيت عمومى و قانون جبر علّى و معلولى معتبر است و هر چند معلولات در بقا محتاج به علت نيستند ولى بقاى آنها جبرى و خود به خودى است و اين نظام تماما از ضرورت بالغير تأليف يافته است زيرا سلسلهء علل و معلولات ، نامتناهى است . ماديين جديد ما در اينجا نظريهء قائلين به صدفه و اتفاق را كه منكر قانون علّيت عمومى هستند از نظريهء متكلمين كه تنها جبر علّى و معلولى را منكرند و از نظريهء تمام آن كسانى كه ( الهى و مادى ) معلول را تنها در حدوث نيازمند به علت مىدانند مجزا ساختيم و به