تحريك طبيعت گرفتار وى مىشود . ( 2 ) . اعتبار وجوب ، اعتبارى است عمومى كه هيچ فعلى از وى استغنا ندارد . پس هر فعلى كه از فاعلى صادر مىشود با اعتقاد « وجوب » صادر مىشود . و اين نظريه اگر چه با مشاهدهء موارد افعال مختلفه غير قابل قبول به نظر مىرسد چه بسيار مىافتد كه انسان كارهايى را به واسطهء عادت يا نادانى يا عصبيت و مانند آنها انجام مىدهد در حالى كه خود مىداند كارى غير لازم يا بى خود و يا ناشايسته و نكردنى مىباشد . ولى باريك بينى در همين موارد ، صحت و درستى نظريهء نامبرده را تأييد مىنمايد زيرا ما مىبينيم كسانى كه اين گونه كارهاى پست نا بايسته يا ناشايسته را با اعتقاد و اعتراف به عدم لزوم يا با ايمان به لزوم عدم ، انجام مىدهند گاهى كه از آنان پرسيده شود كه « با اينكه مىدانيد و مىگوييد كه اين گونه كارها نكردنى است پس چرا مىكنيد ؟ » به عنوان عذر و پوزش پاسخ مىدهند كه چاره نداريم چون عادى هستيم يا در نكردن ، فلان محذور را داريم يا مجبور بوديم و از نكردن ترسيديم و مانند اين پوزشها . روشن است كه مفهوم پوزششان اين است كه وجوب فعل ، مقيد به عدم تحقق عذر بوده يعنى فعل در صورت تحقق عذر وجوب نداشته يعنى فعل با اعتقاد وجوب انجام گرفته و پوشيده نماناد كه اوصاف ديگرى كه گاهى افعال از قبيل اولويّت و حرمت و مانند آنها پيدا مىكنند - چنان كه فقها افعال را به پنج قسم واجب و حرام و مستحب و مكروه و مباح قسمت كرده‌اند - دخلى به اين وجوب كه مورد بحث ما مىباشد ندارند زيرا وجوب مورد بحث ما نسبت و صفت فعل در مرحلهء صدور از فاعل مىباشد و عمومى است و اوصاف نامبرده صفت فعل فى نفسه مىباشند و خصوصى هستند و اگر چه آنها نيز مانند وجوب عمومى ، اعتبارى عملى بوده و از محصولات كارخانهء فعاليت انسان مىباشند ولى اعتبار آنها بسى متأخر از اعتبار وجوب عام است . 2 . حسن و قبح ( خوبى و بدى ) اعتبار ديگرى كه مىتوان گفت زاييده بلافصل اعتبار وجوب عام مىباشد اعتبار حسن و قبح است كه انسان قبل الاجتماع نيز اضطرار آنها را اعتبار خواهد نمود . ترديد نيست كه ما بسيارى از حوادث طبيعى را دوست داريم و چون « خوب » مىدانيم دوست داريم و حوادث ديگرى را دشمن داريم و چون « بد » مىدانيم دشمن