مرتضى مطهرى

28

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

چرا ؟ پيوند علم با روح بشر بالاتر از اين پيوندهاى پست و حقيرى است كه ابتداءً تصور مىرود . دانش به هر اندازه كه يقينىتر و شكننده‌تر شك و ريب و جهالت باشد و به هر اندازه كه كلىتر و عمومى تر [ باشد ] و پردهء بزرگترى را بالا بزند اهميت و مطلوبيت بيشترى دارد . * * * در ميان همهء مجهولاتى كه انسان آرزوى دست يافتن به آنها را دارد يك رشته از مسائل است كه از اين لحاظ در درجهء اول اهميت قرار دارد و آنها همان مسائل مربوط به نظام كلى عالم و جريان عمومى امور جهان و رمز هستى و راز دهر مىباشد . انسان خواه از عهده بر آيد و خواه بر نيايد نمىتواند از كاوش و فعاليت فكرى دربارهء آغاز و انجام جهان ، مبدأ و غايت هستى ، حدوث و قدم ، وحدت و كثرت ، متناهى و نامتناهى ، علت و معلول ، واجب و ممكن و آنچه از اين قبيل است خوددارى كند ؛ و همين خواهش فطرى است كه « فلسفه » را براى بشر به وجود آورده است . فلسفه سرا پاى هستى را جولانگاه فكر بشر قرار مىدهد و عقل و فكر انسان را بر روى بال و پر خود مىنشاند و به سوى عوالمى كه منتهاى آرزو و غايت اشتياق انسان سير در آن عوالم است پرواز مىدهد . تاريخ فلسفه با تاريخ فكر بشر توأم است ، لهذا نمىتوان يك قرن و زمان معين و يا يك منطقه و مكان معين را به عنوان مبدأ و منشأ اصلى پيدايش فلسفه در روى زمين معرفى كرد . بشر به حكم خواهش فطرى خويش هر وقت و در هر جا كه مجال و فرصتى براى تفكر پيدا كرده است از اظهار نظر دربارهء نظام كلى عالم خوددارى نكرده است و تا آنجا كه تاريخ مىتواند نشان بدهد ، در بسيارى از نقاط جهان مانند مصر و ايران و هند و چين و يونان فلاسفه و مفكرين بزرگ ظهور كرده‌اند و مكاتب فلسفى مهمى به وجود آورده‌اند و از دوره‌هايى كه فاصلهء تاريخى زيادى با ما ندارد و دست تطاول ايام نتوانسته است تمام آثار آن دوره‌ها را محو كند كم و بيش آثار فلسفى باقى مانده است . از آثار دوره‌هاى بالنسبه قديم از همه بيشتر و بهتر آثار نهضت عظيم علمى و