استدلال باشند و اگر طرف به هيچ اصلى اذعان نداشته باشد و براى هر مقدمه دليل بخواهد ، تا بىنهايت پيش خواهد رفت و قهراً حصول نتيجه غير ميسر خواهد بود . يكى از ماديين در مقام رد سفسطهء ايده آليستها ، براى اثبات وجود عالم خارج ، به فرضيهء لاپلاس و اينكه زمين از خورشيد جدا شده و سالها در حال التهاب بوده و پس از ميليونها سال موجودات زنده و از آن جمله انسانها و از آن جمله شخص ايده آليست كه همه چيز را ذهنى مىداند [ پديد آمده‌اند ] متمسك شده و اين را استدلال قاطعى در رد سفسطهء ايده آليستها پنداشته است . واضح است كه اين گونه استدلالات در رد كسى كه خورشيد و زمين و انسانهاى روى زمين و بالاخره همهء جهان را صور ذهنى و بىواقعيت مىداند و اساساً علم و فلسفه را بىمعنى مىشمارد چقدر بيهوده است . در متن اين مقاله كه كيفيت وقوع خطا بررسى شده منظور اقامهء دليل بر رد مدعاى سوفسطائيان نيست بلكه منظور جواب شبهه‌اى است ( شبههء 2 از شبهات مقالهء 2 ) كه در باب كاشفيت علم و خطاى قواى ادراكى ايراد نموده‌اند . در متن اين مقاله بررسى شده كه هيچ علمى بىمكشوف نيست و هيچگاه قواى ادراك كننده در كار خود اشتباه نمىكنند ، منشأ وقوع خطاها و اشتباهات چيز ديگرى است كه شرح داده شده است . 2 . ميزان تشخيص حقيقت از خطا چيست ؟ از يك سلسله حقايق مسلّمه كه ذهن ما آنها را در كمال بداهت و روشنى مىيابد بگذريم به مسائل ديگرى برمىخوريم كه بر ما روشن نيست و بايد آنها را از طريق فكرى و استدلالى كشف كنيم و همچنانكه وجود يك سلسله حقايق مسلّمه بر ما مسلّم است اين مطلب نيز مسلّم است كه بشر گاهى در كوششهاى علمى و استدلالى خود خطا مىكند و به غلط مىافتد . پس بايد ديد وسيله‌اى براى تشخيص صحيح از سقيم و حقيقت از خطا هست يا نه ، و آن وسيله چيست ؟ مقياس و معيار تشخيص حقيقت از خطا « منطق » ناميده مىشود . معروف‌ترين و شايد قديمىترين اسلوبهاى منطقى همان است كه ارسطو موفق به جمع و تدوين آنها شده . در تحول جديد اروپا منطق ارسطو مورد اعتراض و انتقاد دانشمندان قرار گرفته